درحالي كه واشنگتن به عزم خود براي سرنگون كردن رژيم صدام حسين در بغداد تأكيد مي كند، ۴ ميليون كرد ساكن عراق بيمناكند كه مبادا مجبور به پرداخت بهايي سنگين بابت دخالت درعملياتي شوند كه ممكن است به خطا رود.
خاطرات عمليات صدام حسين براي ريشه كن كردن كردها در اواخر دهه ۱۹۸۰ هنوز زنده است.
نگراني هميشگي كردها اين است كه نيروهاي عراقي بار ديگر عليه آنها دست به سلاح هاي شيميايي ببرند، چنانكه درگذشته بارها چنين كرده اند.
براي بسياري ازكردها، آثار آن حملات چيزي فراتر از خاطرات است.
صدها كرد، به ويژه درشهر حلبچه ، هنوز از عواقب آن رنج مي برند يا به خاطر صدمات ناشي از بمباران هاي شيميايي جان خود را از دست مي دهند.
شهر حلبچه در روز ۱۶ مارس سال ۱۹۸۸ توسط نيروهاي عراقي و بمب هايي مركب از گاز اعصاب و خردل هدف قرار گرفت. شماركشته شدگان ۳۲۰۰ تا ۷۰۰۰ نفرتخمين زده مي شود.
تأثيرات ژنتيكي
شمار روز افزون نوزادان ناقص الخلقه درحلبچه و سايرنقاط، پزشكان رامتقاعد كرده است كه مواد شيميايي احتمالاً داراي تأثيرات ژنتيكي ماندگاري بر كردها است.
نتايج اوليه بررسي ها نشان داده است كه درنواحي آسيب ديده، تعداد نوزاداني كه بانقص عضو به دنيا مي آيند بسيار بيشتر از سايرنقاط است.
برخي از كساني كه از حملات جان به در بردند يا تنها متحمل جراحات سطحي شدند، بعدها گرفتار مشكلاتي شدند كه پزشكان مي گويند ناشي از بمب هاي شيميايي است.
«عمر علي محمد» درحالي كه در ايوان خانه اش در حلبچه نشسته است، باتنها چشم سالمش به عروسش كه نان مي پزد نگاه مي كند.
عمر كه حالا ۸۲ سال دارد، هنگام حمله ي شيميايي سال ۱۹۸۸ در حلبچه بود و چشمانش درحمله آسيب ديد، اما بعداً به نظر مي رسيد كاملاً خوب شده است.
اما باگذشت زمان، آثار سرطان در اطراف چشم راست او هويدا شد و در صورتش زخم چندش آوري ايجاد كرد كه هر روز عميق تر مي شود.
«عادل فتاح» پزشك، مي گويد: «او چهار عمل جراحي داشته است و كار ديگري نيست كه بتوانيم برايش انجام دهيم. اين آخرين مرحله بيماري است. به بخش هاي داخلي صورت نفوذ كرده است و به زودي او را مي كشد.»
دكتر فتاح مي افزايد:«يكي از آثار حملات شيميايي ، بالا رفتن ميزان ابتلا به سرطان است. به ويژه سرطان روده بزرگ، كلون، ريه، سينه و خون در كودكان عموميت دارد. معمولاً وقتي بيماري آنها تشخيص داده مي شود كه كار ازكار گذشته است.»
نقص هاي مادرزادي
در بيمارستان شهر با دختر ۲۲ ساله اي به نام «چيا هاردي هيوا» ملاقات كردم. او و دو برادر جوان ترش نيز درزمان حمله حضور داشتند و چشمانشان آسيب ديد.
اكنون هرسه نفر آنها به سرعت در حال كور شدن هستند و به پيوند قرنيه كه در كردستان عراق موجود نيست نياز دارند.
مادر آنها نيز كه در زمان حمله در حلبچه بود، به سرطان روده بزرگ مبتلا شد و در حالي كه كمتر از ۴۰ سال داشت، در گذشت.
اما همچنين بچه هايي مشاهده مي شود كه پس از سال ۱۹۸۸ به دنيا آمده اند واز نقص هاي مادرزادي كه به اعتقاد پزشكان ناشي از تأثير گازهاي سمي بر والدين است، رنج مي برند.
«هدا فاضل» هنوز در شكم مادرش بود كه حمله صورت گرفت. او با شكافي در سقف دهان و لب ها به دنيا آمد وعلي رغم ۶ عمل جراحي هنوزاز اختلال گفتاري رنج مي برد.
وي به جراحي ويژه پلاستيك نياز دارد كه امكانات آن دراين سرزمين موجود نيست.
اين گونه نقص ها ممكن است در هر اجتماعي پديدار شود، اما پزشكان مي گويند موارد حلبچه و ساير نقاطي كه از حملات شيميايي آسيب ديده اند، به ميزاني غيرمعمول بالا است.
تاكنون دو بررسي انجام شده است كه دريكي از آنها حلبچه با شهر «چمچال» كه هدف حمله چنين سلاح هايي قرار نگرفت مقايسه شده است. دربررسي ديگرنيز يك شهر آسيب ديده از بمب هاي شيميايي با شهري كه هدف بمباران شيميايي قرارنگرفت، مقايسه شد.
دكتر «فؤاد بابان» مدير مركز حلبچه كه در اين بررسي شركت داشت، مي گويد: «معلوم شد كه درصد اختلالات جسمي در حلبچه بسيار بالاتر از چمچال است. براي مثال ميزان سقط جنين در حلبچه ۱۴ برابر و سرطان روده بزرگ ۱۰ برابر چمچال بود.»
به گفته دكتر بابان و ساير پزشكان، ميزان ابتلا به ساير امراض نظير سرطان، ناراحتي هاي تنفسي، مشكلات چشمي، بارداري و اختلافات توليدمثل بطور قابل توجهي در نواحي آسيب ديده از بمباران هاي شيميايي بيشتر است.
يك مطالعه دقيق ۱۸ماهه توسط سازمان نظارت برحقوق بشر كه اوايل دهه ۱۹۹۰ انجام شد، نتيجه گيري كرد كه نيروهاي عراقي علاوه بر حلبچه حداقل در ۶۰ روستا از سلاح هاي شيميايي استفاده كرده اند.
به گفته دكتر «فرهاد سوليواني»، رئيس دانشكده پزشكي شهر «دهوك» كه در فاصله ۸۰۰ كيلومتري حلبچه در شمال عراق قرار دارد، مي گويد: «من از سال ۱۹۸۷ تاكنون اينجا بوده ام و هر چند نمي توانم آماري ارائه كنم، اما شواهد روشني داير بر افزايش شمار برخي سرطان ها، نقص هاي مادرزادي، عدم بارداري و ساير مشكلات در نواحي بمباران شده با سلاح هاي شيميايي وجود دارد.»
حملات شيميايي بخشي از يك عمليات وسيع تر عليه كردها بود كه به دستور صدام حسين و با نظارت پسرعموي او «علي عبدالمجيد» كه درميان كردها به«علي شيميايي» معروف است، انجام شد.
در مجموع، ۴ هزار روستاي كردنشين بطور حساب شده اي ويران شد و هزاران كرد به قتل رسيدند. بسياري از آنها در اعدام هاي جمعي قتل عام شدند.
تمام اين سوابق باعث مي شود كردهاي عراق خواهان پايان كار صدام حسين باشند.
اما بيش از هرچيز، اين نگراني در ميان آنها به چشم مي خورد كه در صورت به ثمرننشستن عمليات سرنگوني صدام، عاقبت بدي گريبانگير آنها شود.
«كريم عبدالرحمان» سبزي فروش اهل حلبچه گفت: «ما هنوز از اين مي ترسيم كه اگر آنها به صدام حمله كنند، يك بار ديگر به ما ضربه بزند. مي خواهيم دنيا از ما مراقبت و امنيت آينده ما را تضمين كند.»
اين پيامي است كه رهبران سياسي كردهاي عراق ضمن سنجيدن ابعاد مثبت و منفي پيوستن به حمله آمريكا، مدنظر دارند.
«جلال طالباني»، رهبر اتحاديه ميهني كردستان، يكي از دو جناح اصلي كه كنترل ناحيه كردنشين عراق را تحت حمايت هوايي غرب در اختيار دارند، پرسيد: «اگر در نبرد آمريكا عليه صدام شركت كنيم، چه بلايي سر مردم ما خواهد آمد: آيا عراق عليه اين مردم از سلاح هاي شيميايي و بيولوژيكي استفاده خواهد كرد؟ مي توانيم از آنها دفاع كنيم؟ اينها براي ما مسائل مهمي است. بايد پاسخ آنها را بدانيم. بعد مي توانيم تصميم بگيريم مي خواهيم شركت كنيم يا نه.»
شبكه خبري بي.بي.سي

گروه بين الملل ـ وزراي خارجه كشورهاي اتحاديه عرب ديروز در قاهره به بحث درباره تهديدات آمريكا عليه عراق، مناقشه اسرائيل و فلسطينيان و نحوه پايان دادن به جنگ سودان پرداختند.
به گزارش خبرگزاري فرانسه، اتحاديه عرب اعلام كرد كه اين نشست در چارچوب شرايط بسيار بحراني و فوق العاده خطرناك جهان عرب صورت مي پذيرد. پيش از آغاز مذاكرات رسمي، چند نفر از وزراي خارجه عرب با نبيل شعث وزير همكاري بين المللي تشكيلات خودگردان بطور غير رسمي ديدار كردند. شعث از همكاران خويش خواست كمكهاي مالي خود به فلسطينيان را افزايش دهند و «اوضاع مصيبت بار» مناطق فلسطيني را به اطلاع آنها رساند.
وزراي خارجه لبنان، مصر، عربستان سعودي، اردن، سوريه، الجزاير، عمان، مراكش و بحرين به همراه عمرو موسي دبيركل اتحاديه عرب در اين ملاقات حضور داشتند. اتحاديه عرب در ماه مارس قول داد طي ۶ ماه ۳۳۰ ميليون دلار در اختيار تشكيلات ياسر عرفات بگذارد، اما تاكنون تنها ۱۳۷ ميليون دلار پرداخت شده است.
اين درحالي است كه پيش از برگزاري اجلاس وزراي خارجه اتحاديه عرب، شوراي همكاري خليج فارس از آمريكا خواست به توصيه متحدان عرب خود گوش دهد و به عراق حمله نكند. يوسف بن علوي وزير مسؤول در امور خارجي عمان كه كشورش رياست اين شورا را بر عهده دارد، گفت: ما هرگونه اقدام نظامي عليه عراق را مردود مي دانيم. حمله آمريكا به عراق باعث شعله ور شدن روحيه دشمني با آمريكا و احساس تنفر و خشونت در كشورهاي عربي و اسلامي خواهد شد.
روزنامه «بابل» چاپ عراق با استقبال از موضع شوراي همكاري خليج فارس نوشت: اين موضع اساس تفاهم جمعي كشورهاي عربي را بنا مي گذارد.
اما خاوير سولانا رئيس سياست خارجي اتحاديه ديروز اعلام كرد كه شايد توسل به زور عليه عراق ضرورت يابد.
وي گفت: شايد لازم شود با اقدامات نظامي، عراق را تهديد كنيم، ولي اين تصميم را تنها سازمان ملل مي تواند بگيرد. ما مخالف جنگ بازدارنده عليه عراق هستيم. چنان اقدامي مغاير با قوانين بين المللي است. تمام اقدامات ضروري درباره عراق بايد در چارچوب سازمان ملل اتخاذ شود، اما نمي خواهم لزوم توسل به تهديد نظامي پس از بي فايده ماندن همه شيوه ها را منتفي بدانم.

گروه بين الملل ـ اكثر اروپاييان معتقدند كه سياست خارجي آمريكا تاحدودي مقصر حملات تروريستي يازده سپتامبر سال گذشته بوده است.
به گزارش خبرگزاري فرانسه، نتايج يك نظرسنجي نشان مي دهد ۵۵درصد اروپاييان براين باورند كه حملات القاعده به مركز تجارت جهاني و پنتاگون تاحدودي ثمره سياستهاي خارجي آمريكا بوده است. همچنين اين نظرخواهي حاكي است كه بسياري از مردم اروپا و نيز آمريكا از سياست خارجي جورج بوش انتقاد دارند.
اين تحقيق كه جامعترين نظرسنجي درباره نگرش مردم درباره سياست خارجي اروپا و آمريكاست،ازسوي شوراي روابط خارجي شيكاگو و صندوق مارشال آمريكا در آلمان انجام شده بود تنها يك پنجم پاسخ دهندگان گمان مي كردند كه بوش در زمينه مناقشه فلسطين يا عراق درست عمل مي كند. با اين وجود، اروپاييان معتقدند كه تروريسم تهديد شماره يك براي سياست خارجي قاره شان است.

حمله احتمالي نظامي آمريكا به عراق، اكثر سياستمداران را در محافل عربي به خود مشغول كرده است. آنان معتقدند كه منطقه خاورميانه در برابر تحولات بسيار خطرناكي قرار دارد كه نيازمند عقل گرايي، واقع بيني، خردمندي و رايزني مستمر است. در صورت وقوع اين حمله، خطرهاي زيادي بازيگران منطقه را تهديد خواهد كرد. اما هيچكس نمي تواند خطر تقسيم و تجزيه، تغيير نقشه جغرافيايي ـ سياسي منطقه، فرو ريختن برخي حكومتها، نابودي منابع گسترده انرژي، آغاز موج جديدي از درگيري ها وبحران هاي سياسي و اجتماعي و ... را انكار كند.
در اين ميان، سوريه كه يكي از مؤثرترين و سرسخت ترين كشورهاي عربي مخالف حمله نظامي آمريكا به عراق است، از پيامدهاي اين اقدام احتمالي آمريكا احساس نگراني مي كند.
خبرنگار اعزامي «ايران» به سوريه سعي كرده است در گفت وگويي مفصل با «هيثم گيلاني» نايب رئيس مركز مطالعات راهبردي عرب و از سفيران سابق سوريه در چندين كشور اروپايي و آسيايي، اثرات و خطرات حمله احتمالي آمريكا به عراق را به بحث بگذارد.
متن كامل اين گفت وگو از نظر خوانندگان گرامي «ايران» مي گذارد:
\ پس از حوادث ۱۱ سپتامبر در آمريكا، واشنگتن بارها برخي از كشورهاي عربي از جمله سوريه را به عناوين مختلف متهم به تروريسم كرد. سوريه در مواجهه با اين اتهام ها و پرونده سازي ها چگونه برخورد كرده است؟
* سوريه يكي از كشورهاي مستقل منطقه است كه قبلاً از اين پديده شوم رنج برده است. بنا بر اين بارها موضع آشكار و مخالفي در برابر اين پديده اعلام كرده است. ولي آمريكا راه ديگري انتخاب كرد كه براي ما تا اندازه اي عجيب است، چرا كه يك جنگ صليبي را عليه جهان اسلام مطرح كرد؛ هرچند كه بعد ها كمي آن پيام سياسي را متعادل كرد و گفت كه منظورمان اعلام جنگ عليه اسلام و مسلمين نبود، ولي روندي را كه ما الآن در صحنه مي بينيم، نبردي است كه آمريكا عليه اسلام و مسلمانان رهبري مي كند. علاوه بر اينها، آمريكا، كشوري است كه از سياستها و جنايتهاي اشتغالگرانه رژيم صهيونيستي حمايت مي كند و با هر تواني كه دارد، از اين سياستها حمايت مي كند. به هر جهت، سوريه كشوري نيست كه از تروريسم حمايت كند و آمريكا هم اين را مي داند، اما براي اجراي برخي سياستهاي خود نياز دارد كه هرچند وقت يكبار، كشوري را متهم به تروريسم كند. سوريه نيازي نمي بيند كه در مقابل اتهامهاي آمريكا از خود دفاع كند، چرا كه بارها و بارها تروريسم را محكوم كرده است.
\ شما معاون يك مركز مهم مطالعاتي جهان عرب هستيد. تروريسم از نظرات و صاحب نظران جهان عرب چه معنايي دارد؟
* تروريسم عملي است كه از سوي گروههاي سازمان يافته براي دستيابي به اهداف سياسي و اقتصادي صورت مي گيرد. البته تعريف دقيقي هنوز براي تروريسم در جهان تدوين نشده است و اختلافهايي در جهان پيرامون تفسير آن وجود دارد.
\ برخي از كشورها، مقاومت مردم فلسطين در برابر رژيم صهيونيستي را نشانه علني تروريسم مي دانند. شما چه فكر مي كنيد؟
* تلاش براي آزاد سازي سرزمين هاي اشغالي از جمله اقداماتي است كه نمي توان آنها را تروريسم دانست. چون يك امر حق است.
من اقدام عليه اشغالگران را يك وظيفه ديني مي دانم همينطور شما مي بينيد، قطعنامه هاي زيادي در سازمان ملل متحد تصويب شده است كه از حق مقاومت حمايت مي كند.
\ جهان عرب تنها با اين پرونده سازيها و اتهامها مواجه نيست. چند بحران در منطقه خاورميانه، اعراب را با مشكلاتي مواجه كرده اســت در جهان عرب چه طرحها و انديشه ها و سياست هايي براي مقابله با بحرانهايي مثل عراق انديشيده شده است؟
* جهان عرب در برابر اين دومسأله همانند يك جبهه برخورد نمي كند. مواضع كشورهاي عربي در خصوص مسأله عراق متفاوت است.
برخي از كشورهاي عربي حتي اعلام آمادگي كرده اند كه نيروهاي خود را براي حمله به عراق در خدمت آمريكا قرار دهند. برخي كشورها هم مثل عربستان و سوريه قوياً با اين حمله مخالفت كرده اند. از سوي ديگرنيز سوريه تلاش زيادي كرده است كه همبستگي بين كشورهاي عربي را تقويت كند، اما اين همبستگي داراي نقاط ضعفي است كه صهيونيست ها و آمريكا از آن سوء استفاده مي كنند.
\ همانطور كه شما اشاره كرديد، در همبستگي اعراب نقاط ضعفي مشاهده مي شود، براي مثال هنوز اعراب نتوانسته اند به يك سياست مشخص و واحد در قبال مسأله اخير خاورميانه برسند، مشكل در كجا است؟
* مشكل امروز جهان و از جمله جهان عرب، تك روي برخي كشورها است.
در جهان امروز،مشاهده مي كنيد كه آمريكا چگونه تك روي مي كند و در همين خصوص، برخي كشورهاي عربي از سال ۱۹۹۰ روابط خود را به گونه اي متفاوت با اين كشور بر قرار كردند، يعني اينكه اجازه دادند آمريكا در سرزمين هاي آنها حضور پيدا كند. مثل برخي كشورهاي حاشيه خليج فارس كه اجازه دادند آمريكا حضور نظامي داشته باشد. لذا اگر بتوان اين حضور نظامي آمريكا و رابطه برخي كشورهاي عربي با واشنگتن را كاهش داد، مي توان به موضعي دست يافت كه در برابر مسائل و مشكلات، توان ايستادگي و بازدارندگي داشته باشد.
\ به نظر مي رسد كه حمله آمريكا به عراق قريب الوقوع است. اگر اين حمله روي دهد، چه تبعات و نتايجي را بر جهان عرب به دنبال خواهد داشت؟
* حمله احتمالي آمريكا عليه عراق تبعات زيادي را در منطقه به همراه دارد. عدم آرامش و بي ثباتي در ميان كشورهاي عربي، نخستين نتيجه اين حمله خواهد بود. همچنين يك هرج ومرج و بي ثباتي در منطقه بوجود خواهد آمد كه احتمال كشيده شدن آن به ايران نيز وجود دارد.
از سوي ديگر، شكي نيست كه در صورت وقوع اين حمله، سوريه متحمل خسارتهاي زيادي در همه زمينه ها خواهد شد. در صورت حمله آمريكاييان همانگونه كه در جنگ دوم خليج فارس در سال ۱۹۹۱ پيش آمد، انبوه مردم عراق به سوي مرزهاي غربي اين كشور با سوريه سرازير خواهند شد و اين هجوم نيازمند اقدامات امنيتي، نظامي و سياسي بيشتر از سوي دمشق براي كنترل مرزهاي طولاني خود با عراق است.
چنانچه حمله آمريكا به عراق به اجرا در آيد، آنگاه، سوريه در محاصره كشورها و رژيم هايي قرار خواهد گرفت كه با آنها توافق سياسي ندارد، مانند كشور تركيه، رژيم اسرائيل به هر حال بر پايي يك نظام سياسي هوادار آمريكا در عراق سوريه را مورد تهديد قرار خواهند داد.
در عين حال، جهان عرب نگران آن است كه حمله به عراق اولين مرحله از سلسله حمله هاي نظامي آمريكا به ساير كشورهاي عربي حامي مبارزه مردم فلسطين در منطقه باشد.
\ اين حمله چه تغييري را در وضعيت فلسطين و منطقه ايجاد خواهد كرد؟
* اين حمله زماني انجام مي شود كه تا اندازه اي، جنگ صهيونيستها به نتيجه مطلوب آنها برسد، زيرا آمريكاييها مي خواهند از نيروي ارتش اسرائيل استفاده كنند. البته نبايد فراموش كنيم كه با وجودي كه تركيه پيش از اين اعلام كرده است، موافق به حمله عراق نيست، ولي شرايط به گونه اي خواهد شد كه تركيه نيز در جنگ آمريكا با عراق شركت خواهد كرد، چون آنكارا اهدافي را در موصل و كركوك پيگيري مي كند كه نفت خيز هستند.
بنا بر اين فكر مي كنم كه تركيه هم در حمله مشاركت خواهد داشت.
\ عده اي معتقدند كه در صورت حمله آمريكا به عراق، بخشهايي از اين كشور تجزيه خواهد شد، نظر شما در اين باره چيست؟
* شايد اين كار را بكنند، براي مثال شايد جنوب عراق را جدا كنند، چون آنها نمي خواهند كه ايران با جنوب عراق در تماس باشد و نفوذي در آن منطقه داشته باشد. البته احتمال آن كم خواهد بود.
\ سوريه بطور مشخص چه مواضعي را در خصوص حمله آمريكا به عراق اتخاذ كرده است؟
* بيشتر كشورهاي عربي مخالف حمله آمريكا به عراق هستندو سوريه هم در اين راستا مخالف حمله آمريكا به عراق است. سوريه اعلام كرده است در صورت به وقوع پيوستن اين حمله ضمن آن كه از سرزمين خود محافظت خواهد كرد، اجازه نخواهد داد كه از خاك، آسمان، آبهاي سرزميني اش عليه عراق استفاده شود.
\ شما راه حل مسأله عراق و فلسطين را چه مي بينيد؟
* براي رويارويي با نقشه هاي آمريكا كشورهاي عربي بايد به همراه ايران يك جبهه واحد تشكيل بدهند، چه براي آزادي سرزمين هاي اشغالي فلسطين يا ساير سرزمين هاي اشغالي يا در خصوص مسأله عراق، بايد اين جبهه واحد تشكيل شود.
البته براي تشكيل اين جبهه واحد، مشكلات زيادي وجود دارد. مهمترين مانع فراروي تشكيل اين جبهه آن است كه اعمال فشار آمريكا از طريق دولتهاي دوست عربي خود در منطقه است تا تشكيل آن عملي نشود. چرا كه تشكيل چنين جبهه اي ، جلوي اجراي نقشه هاي آمريكا و اسرائيل را مي گيرد. البته آمريكا كه مي خواهد دستش را روي منابع نفتي منطقه بگذارد قطعاً با تشكيل اين جبهه مخالفت خواهد كرد.
\ در اين راستا، نقش ايران در منطقه خاورميانه تاكنون چگونه بوده است؟
* نقش جمهوري اسلامي ايران در منطقه، نقشي بسيار سازنده و مهم است، بويژه اينكه جمهوري اسلامي ايران مقابله با سياستها و جنايتهاي رژيم صهيونيستي را هدف اول سياست خود قرار داده است. اين نقش را هيچ گاه نمي توان انكار كرد و يا ناديده گرفت. از سوي ديگر، ايران تاكنون درجهان اسلام درخصوص حمايت از مبارزات مردم فلسطين رهبري ممتاز و مهمي داشته است.
جمهوري اسلامي ايران در بسيج كشورهاي اسلامي و عربي براي شكل گيري مقاومت سازنده يعني مقاومتي كه تاكنون نتايج مثبت داشته، بسيار موفق عمل كرده است. البته بايد براي تشكيل جبهه واحد عربي ـ ايراني جهت مقابله با دشمني ها عليه جهان اسلام بيشتر تلاش به عمل آورد.
\ آمريكا بارها ايران را به خاطر حمايت از مقاومت مردم فلسطين به حمايت از تروريسم متهم كرده است، شما چه نظري در اين باره داريد؟
* زماني كه آمريكا، ايران را متهم به حمايت از تروريسم مي كند، بي ترديد در حق مسلمانان ظلم مي كند و يك نوع زورگويي از طرف يك كشور عليه كشورهاي ديگراست. جهان اسلام و ايران، اقدامات تروريستي را تغذيه يا حمايت نمي كنند. بلكه براي رسيدن به حقوق طبيعي ملت كه غصب شده سياست خودشان را پي ريزي مي كنند و لذا من سياست آمريكا را سياست زورگويانه و ظالمانه عليه جهان اسلام و ايران مي بينم. بويژه اينكه، ايران مواضع بسيار روشني در قبال مسائل فلسطين اعلام كرده است. حتي در برابر عراق موضعي گرفته كه حتي برخي كشورهاي عربي نگرفته اند. عراق كه ۸ سال جنگ تحميلي عليه ايران داشت اما جمهوري اسلامي با حمله آمريكا مخالفت كرده است به هر جهت ايران نه در خط تروريسم است نه از تروريست ها حمايت مي كند، بلكه از مقاومت مشروع مردم در برابر اشغالگران دفاع مي كند.

\ روزنامه عكاظ (چاپ عربستان): وزيران خارجه عرب در قاهره بر مخالفت عمومي با حمله به عراق و اتخاذ يك راهبرد براي رويارويي با مشكلات تأكيد مي كنند.
\ روزنامه الوطن: كشورهاي اروپايي صدام را به پذيرش بازرسان سازمان ملل پيش از دوازدهم سپتامبر دعوت كردند.
\ روزنامه الاتحاد (چاپ امارات): ديدار طارق عزيز و عنان بدون نتيجه ماند.
\ روزنامه البيان: بلر: پرونده تهديدهاي عراق در هفته هاي آينده منتشر خواهد شد.
\ روزنامه الخليج: شوراي همكاري خليج (فارس) تجاوز به عراق را محكوم كرد و از عراق خواست با بازگشت بازرسان موافقت كند.
\ روزنامه الثوره (چاپ سوريه): نشست فوق العاده پارلمان هاي عرب در بغداد آغاز به كار كرد. با اين حال واشنگتن در صورت بازگشت بازرسان بين المللي هم بر اعلام جنگ عليه عراق اصرار دارد.
\ روزنامه الثوره: عبدالقادر قدوره: هرتجاوزي به عراق تهديد امنيت ملي تمامي امت عرب به شمار مي آيد.
\ روزنامه تشرين: اسرائيل كه زمان حمله به عراق را اوايل نوامبر پيش بيني كرده، خود را براي شركت در اين حمله آماده كرده است. درعين حال فرانسه، آلمان و روسيه برمخالفت با حمله به عراق تكيه دارند.
\ روزنامه حريت (چاپ تركيه): دبيركل سازمان ملل با تهاجم نظامي عليه عراق مخالف است.
\ روزنامه اوكيت: جلال طالباني با رجب طيب اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه در مورد تحولات عراق گفت وگو كرد.
\ روزنامه الرأي العام (چاپ كويت): سازمان ملل: بازگشت بازرسان تسليحاتي، شرطي براي رفع تحريم عراق است.
\ روزنامه السياسه: نخست وزير انگليس قول داد اسنادي را مبني بر تلاش عراق براي به دست آوردن سلاح هسته اي منتشر كند.
\ روزنامه القبس: تهران با تغيير در نظام حاكم بر بغداد موافق است.
\ روز نامه معاريو (چاپ فلسطين اشغالي): جانشين وزير دفاع اسرائيل گفت آماده دفاع در برابر هرگونه حمله غير منتظره عراق است.
\ روزنامه هاارتص: كلين پاول پيشنهاد طارق عزيز را براي از سرگيري گفت وگو ميان واشنگتن و بغداد را يك حقه قديمي دولت عراق دانست.
\ روزنامه پرسه (چاپ اتريش): «سولانا به آمريكا در باره حمله به عراق هشدار داد.
\ روزنامه زود دويچه سايتونگ (چاپ آلمان): بلر: حمله به صدام لازم است.
\ روزنامه دنوني آواز (چاپ بوسني و هرزگوين): صدام حسين: آمريكا در تلاش براي تسلط برمنابع نفتي است.
\ روزنامه ليبراسيون (چاپ فرانسه): عراق خواستار يك توافق كلي است.
\ روزنامه فيگارو: وزير دفاع آمريكا بر همكاري عراق ترديد دارد.
\ روزنامه نوويه ايزوستيا (چاپ روسيه): بغداد به مانور سياسي مي پردازد.

گروه بين الملل ـ آريل شارون نخست وزير رژيم صهيونيستي به نيروهاي امنيتي و احتياط اسرائيل اعلام كرد كه براي حمله آمريكا به عراق تا ماه نوامبر(آبان) مهيا شوند. به گزارش خبرگزاري فرانسه، روزنامه هاآرتص نوشت كه آمريكا تاريخ حمله اش را به اسرائيل نگفته يا حتي تأييد نكرده كه حمله خواهدكرد يا خير، ولي شارون عقيده دارد اول نوامبر ضرب الاجلي «معقول» براي آمادگي اسرائيلي هاست. رنان گيسين سخنگوي شارون حاضر نشد درباره اين گزارش اظهارنظر كند وصرفاً گفت كه شارون چندين بار علناً گفته است كه اسرائيل براي هرگونه پاسخي به عراق آماده است.
در همين حال «شيمون پرز» وزيرامورخارجه رژيم صهيونيستي گفت كه اسرائيل اگرچه معتقد است كه بغداد سلاح هاي غيرمتعارف دارد، اما در تصميم آمريكا براي حمله به عراق دخالت نخواهدكرد.

گروه بين الملل ـ گلبدين حكمتيار نخست وزير سابق افغانستان شايعه ارتباطش با القاعده و طالبان را تكذيب كرد.
به گزارش خبرگزاري رويتر، ماه پيش ژنرال «حلمي آكين زورلو» فرمانده نيروهاي بين المللي حافظ صلح در كابل حكمتيار را به داشتن رابطه با طالبان و القاعده متهم كرد، اما رهبر حزب اسلامي در مصاحبه با روزنامه اي پاكستاني گفت: ژنرال «زورلو» دارد به زبان آمريكا صحبت مي كند. او بايد براي اتهاماتش عليه حزب اسلامي مدرك ارائه كند.

گروه بين الملل ـ براثر درگيري ارتش لبنان و برخي مبارزان فلسطيني در اردوگاهي در شرق لبنان دست كم ۳نفر كشته و ۱۴نفر ديگر مجروح شدند.