|
گفت وگو با سرپرست اداره خاورميانه بانك جهاني
ميراث فرهنگي از آموزش و بهداشت هم واجب تر است
• برمك بهره مند
|
|
|
* ماچندماه پيش يكي از كارشناسان را به سازمان ميراث فرهنگي ايران فرستاديم . او نوع قابليتهاي ميراث فرهنگي ايران را ارزيابي وتحليل كرد. به اين ترتيب قرارهايي گذاشته شده ، اما…
بانك جهاني حدود پنج سال است همكاري خود را با ايران كه پس از انقلاب قطع شده بوداز سرگرفته است.
زلزله منجيل درسال ۱۳۷۷ بهانه اي بود براي شروع دوباره همكاري بانك جهاني و ايران كه در پي آن يك وام بلاعوض به ايران اعطا شد.
يكي از كاركنان بخش ارتباط با بانك جهاني در وزارت اقتصاد و امور دارايي مي گويد: «چون كمك به منجيل خوب خرج شد، داريم وام هاي ديگر مي گيريم».
در سالهاي اخير براي بهسازي سيستم فاضلاب تهران كمك هاي نقدي بانك جهاني روانه وزارت نيرو شده است. سازمان محيط زيست نيز براي نصب سيستم هاي ميزان سنجش آلودگي كشور از كمكهاي بانك جهاني بي بهره نمانده است.
دراين بين سازمان ميراث فرهنگي كشور نيز پيشنهاداتي براي دريافت كمكهاي بانك جهاني مطرح كرده است. مثل طرح پرديسان كه طي آن قرار است بسياري از بناهاي قديمي در سراسر كشور با تغيير كاربري مرمت شوند و گردشگران را به سوي خود بكشانند. طرحي كه قرار است به اشتغال زايي، احيا و مرمت بناهاي قديمي كمك كند.
عثمان شيخ احمد سرپرست اداره خاورميانه بانك جهاني مهرماه به همراه دونفر ديگر از همكاران خود به تهران سفر كرده بود.
با شيخ احمد درباره نگاه بانك جهاني به مقوله فرهنگ صحبت كرديم واز او در باره نتايج مذاكرات خود با مقامات ميراث فرهنگي كشور پرسيديم.
بانك جهاني تابه اين جاي كار (مذاكرات مقدماتي تازه شروع شده است) از پيشنهادهاي سازمان ميراث فرهنگي استقبال كرده واز شروع همكاري با اين سازمان ابراز خشنودي مي كند.
شيخ احمد مي گويد: «توسعه در جوامع تنها با اندازه گيري توليد و خدمات مشخص نمي شود. فرهنگي كه درون يك جامعه وجود دارد نيز مهم است . به اين ترتيب فرهنگ بخشي از توسعه است».
هم اكنون بانك جهاني آماده اعطاي كمك هايي به حوزه فرهنگ در ايران است . اما چنان كه شيخ احمد مي گويد: «اولويت ها رادولت ايران مشخص مي كند».
\ رويكرد بانك جهاني به ميراث فرهنگي چيست؟
* بانك جهاني تاحدود پنج سال پيش وارد مقوله ميراث فرهنگي نشده بود. از آن زمان تابه حال ما درگير پروژه هاي مختلفي در حوزه ميراث فرهنگي شده ايم كه شامل مرمت بناها وبالابردن آگاهي مردم در تعداد زيادي از كشورها مي شود. مثلاً مي توان از يمن و برخي از كشورهاي آسياي ميانه نام برد.
ما اعتقاد داريم كه ميراث فرهنگي بسيار مهم است ؛ چرا كه توسعه در جوامع تنها با اندازه گيري توليد وخدمات مشخص نمي شود وفرهنگي كه درون يك جامعه وجود دارد نيز مهم است . به اين ترتيب فرهنگ بخشي از توسعه است.
درهمين حال توانايي هاي فرهنگي كه بخصوص دراين ناحيه، درايران توليد مي شود، بخشي از ميراث جهاني است كه ايرانيان مي توانند به آن افتخار كنند.
اگر هم بخواهيم با رويكردي اقتصادي به آن نگاه كنيم، اين نوع دارايي مي تواند تجهيزشود تا باعث ايجاد اشتغال شود، درآمد ايجاد كند وسرمايه گذاري خارجي را جلب كند. همان طور كه مي دانيد صنعت گردشگري يكي از روبه رشدترين صنايع در جهان است اما از امكانات بالقوه اين صنعت درايران هنوز استفاده نشده است. دارايي هاي فرهنگي شما در جهان منحصر به فرد است ومي تواند نقطه ثقل توسعه درايران باشد.
به اين ترتيب ما اهميت فرهنگ درجهان را درك مي كنيم و از آن آگاه هستيم. ما بخصوص از اهميت اين مقوله درايران آگاه هستيم.
\ آيا آماده هستيد تا دراين حوزه درايران سرمايه گذاري كنيد؟
* ما از حوزه هايي حمايت مي كنيم كه دولت يك كشور آنها را در اولويت كاري كشور قرار داده است. ما اولويت ها را مشخص نمي كنيم. ايراني ها خودشان اولويت را مشخص مي كنند. نيازهاي كشور شما گسترده است. نياز به ايجاد اشتغال، نياز به آب تصفيه شده، بهبود وضعيت خدمات بهداشتي، بهبود تجهيزات آموزشي، اصلاح بخش دولتي و بهبود وضعيت بخش خصوصي تا بخش خصوصي بتواند سرمايه گذاري و ايجاد اشتغال كند و استانداردهاي زندگي را بالا ببرد.
اينها همه حوزه هايي هستند كه ما براي بهبود وضعيتشان به كشورها كمك مي كنيم. اولويت كمك در حوزه ميراث فرهنگي نيز بايد از سوي دولت ايران مشخص شود.
\ آيا در پي ملاقات هايي كه با مسؤولان دولتي ايران داشتيد در جريان اولويت هاي سرمايه گذاري در حوزه ميراث فرهنگي قرارگرفتيد؟
* ما در صحبت هايمان وارد جزئيات مربوط به اولويت ها نشديم. هم اكنون درايران پروژه هاي مختلفي وجود دارند كه با كمك بانك جهاني اجرا مي شوند. همچنين پروژه هاي مختلف ديگري هستند كه درباره آنها توافق حاصل شده است و در همين حال پروژه هاي ديگري هستند كه تازه مذاكره درباره آنها شروع شده است. پروژه هاي مربوط به ميراث فرهنگي جزو گروه آخر هستند كه مذاكره درباره آنها شروع شده است.
\ كمي درباره مذاكرات تان با سازمان ميراث فرهنگي كشور بگوييد. آيا پروژه خاصي وجود دارد كه سازمان ميراث فرهنگي كشور از شما خواسته باشد به اجراي آن كمك كنيد؟
* تازه شروع كار است. ما چند ماه پيش يكي از كارشناسانمان را به سازمان ميراث فرهنگي ايران فرستاديم. او از جاهاي مختلف ديدن كرد و گزارشي تهيه كرد. درباره اولويت ها و پيشنهاداتش گزارشي را ارائه كرد. او همچنين نوع قابليت هاي ميراث فرهنگي ايران را ارزيابي و تحليل كرد. به اين ترتيب قرارهايي گذاشته شده است. اما براي اين كه اين قرارها به پروژه هاي اجرايي تبديل شود اين موضوعات بايد در بخش كلان تري بين ايران و بانك جهاني مورد مذاكره قرار بگيرد.
بد نيست بدانيد اين تصميم گيري تنها بين ما و وزارتخانه مربوطه انجام نمي شود. تصميم گيري بين ما و نماينده دولت ايران كه وزارت اقتصاد و امور دارايي ايران است انجام مي شود و وزارت اقتصاد و امور دارايي ايران با ساير وزارتخانه هاي ايران در ارتباط است. آنها نياز خود را با وزارت اقتصاد و امور دارايي در ميان مي گذارند و وزارت اقتصاد و امور دارايي ما را در جريان مي گذارد.
\ پس براي چه با مسؤولان سازمان ميراث فرهنگي كشور ملاقات كرديد؟
* ما به اين شكل از امور اين حوزه به شكلي دقيق تر و جزئي تر مطلع مي شويم اما هيچ توافقي را امضا نمي كنيم. ما به اين شكل اطلاعات تكميلي كسب مي كنيم چون وزارت اقتصاد و امور دارايي جزئيات را نمي داند. سازمان ميراث فرهنگي كشور است كه جزئيات را مي داند.
\ صحبت شما با رئيس سازمان حول چه محوري گشت؟
* توافق كرديم كه با هم همكاري كنيم. همين حالا همكاري را شروع كرده ايم تا كارشناسان بانك جهاني از وضعيت ميراث فرهنگي گزارش تهيه كنند. ولي اين كه همكاري ها به طور دقيق در چه جهتي ادامه يابد به فاكتورهاي ديگري بستگي دارد.
\ در كل شما…
* در كل مثبت هستيم. بسيار مثبت.
\ اگر امكان دارد كمي و دقيق تر درباره اين مثبت بودن توضيح دهيد. آيا مي توانيد جزئيات بيشتري را به من بگوييد؟
* نه نمي توانم. چون جزئيات بيشتري وجود ندارد. چون پروژه اي هنوز تعريف نشده است. چيزهاي زيادي است كه سازمان ميراث فرهنگي ايران نياز دارد. اين نيازها بايد مطالعه و تحليل شوند و پروژه ها بايد به طور دقيق معين و تعريف شوند. اين كه چقدر خرج خواهد داشت و اين گونه مسائل در مرحله بعدي معلوم مي شود ما تيمي را از بانك جهاني اعزام خواهيم كرد و اين تيم با تيمي از كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي ايران همكاري خواهد كرد و...
\ اين تيم چه زماني به ايران خواهد آمد؟
* هنوز مشخص نيست. به هر حال اينكه ما چه زماني و چگونه بياييم بستگي به گزارش «استراتژي كمك به كشورها» داردكه گزارشي است كه هر سه سال يك بار تنظيم مي شود. اين گزارش همكاري ايران و بانك جهاني را براي مدت سه سال تعيين مي كند و در اين گزارش است كه مشخص مي شود به كدام پروژه ها چه كمكي اختصاص داده شود و اين گزارش در حال تنظيم شدن است. به اين ترتيب اولويتها هم هنوز به طور كامل تعيين نشده اند.
به هر حال، من اعتقاددارم كه ميراث فرهنگي حتي از آموزش و بهداشت هم مهمتر است، اما اين را ما نبايد بگوييم، دولت ايران بايد تشخيص بدهد. ميراث فرهنگي يك جزو بسيار مهم از توسعه همه جانبه است كه مي تواند در اولويت قرار بگيرد.
\ گزارش شما چه موقع آماده خواهد شد؟
* اوايل سال آينده ميلادي. احتمالاً در فوريه .۲۰۰۴
\ درباره پروژه پرديسان كه امروز با آن آشنا شديد چه فكر مي كنيد؟
* چشمگير وقابل ملاحظه است. نوسازي اين ساختمانهاي زيبا بسيار قابل ملاحظه است.
\ به لحاظ اقتصادي آيا به درد سرمايه گذاري مي خورد؟
* مطمئنا ً.اما هنوز نمي دانيم چقدر پول توليد خواهدكرد، چه اندازه اشتغال ايجاد مي كند و چه تعدادبازديدكننده خواهد داشت. تا وقتي كه اين پيش بيني ها به طور دقيق انجام نشود نمي توان گفت تا چه اندازه اقتصادي است. اما گذشته از اقتصاد، اين [بناهاي قديمي] گنجينه اي است كه با پول نمي توانيد آن را به دست بياوريد. اين خيلي بيشتر از پول است. خيلي بيشتر از اين كه بخواهيم فقط نگاه مادي به آن داشته باشيم.
\ به اين ترتيب شما با طرح پرديسان آشنا شديد و برايتان جذاب است و مي خواهيد بيشتر درباره آن بدانيد.
* بله، مطمئناً. اما من تنها نيستم. كسان ديگري هم دربانك جهاني هستند كه تصميم نهايي را مي گيرند. به هر حال چنان كه گفتم ميراث فرهنگي حوزه اي است كه ما قصدداريم به آن كمك كنيم، ولي اولويتها را ايران مشخص مي كند. دولت ممكن است بگويد كه مايل است ما در اين حوزه سرمايه گذاري كنيم و ما واكنش نشان مي دهيم و جواب مي دهيم.
يكي ديگر از كارهايي كه ما مي كنيم اين است كه علاوه بر كمكهاي بانك كمكهاي مؤسسات ديگر را نيز جلب مي كنيم. وقتي ما به كشوري مي رويم و در حوزه اي سرمايه گذاري مي كنيم، بسياري ديگر از مؤسسات خيريه جهاني مثل آلمانيها، فرانسويها و ايتالياييها به دنبال ما مي آيند. مؤسسات خيريه اي وجود دارندكه مايل هستند به ايران كمك كنند. آنها زماني كه ما در جايي حضور داشته باشيم بيشتر از خودشان تمايل نشان مي دهند كه همكاري كنند.چون مي دانند ما قبلاً مطالعات كاملي را در آنجا انجام داده ايم. به اين ترتيب يكي از فايده هاي بانك جهاني اين است كه شرايط را براي ورود ديگران نيز مهياتر مي كنيم.
\ به طور كلي درباره همكاري ايران و بانك جهاني چه نظري داريد؟
* خوب است. خيلي خوب است. ايران و بانك جهاني تا سال۲۰۰۰ ميلادي همكاري زيادي بايكديگر نداشتند. مذاكرات با ايران در زمينه هاي متفاوتي ادامه دارد. اعتماد به وجودآمده است و همه چيز آرام پيش مي رود.
\ به خاطر اين مصاحبه از شما متشكريم.
|
