Iran Newspaper

در ۴ شماره گذشته از استان اردبيل و گذشته با شكوهش نوشتيم. از اردبيلي نوشتيم كه امثال شيخ صفي الدين اردبيلي را در دامان خود پرورانده. از سرزميني نوشتيم كه زادگاه زرتشت بوده است و تربت گاه و ترويج گاه دين او. از اقليمي نوشتيم كه سبلانش فخر آسمانش است و ارس اش رودي هميشه جاري در جغرافياي شكوه و سربلندي. همچنين از آش دوغ هاي مشگين شهر و باياتي هاي آذري ها و ترانه ها و هووالدرها نوشتيم و در ادامه از رسومات و سنني گفتيم كه مردم اين ديار براي جزء جزء زندگي خود تعريف كرده اند. از مراسمي كه اين مردم براي بارش باران و تابش آفتاب وعروسي و عزا خلق كرده اند و آن را پاس مي دارند، نوشتيم. حتي نوشتيم هنوز هم در اين ديار «منجيق سالما» هنوز رسمي زنده وتازه است و هنوز براي مراسم سوگواري ها و عزاداري ها«آغي» ها جاري اند وساري و آغيچي ها هنوز هم كه هنوز است در غم از دست رفتن عزيزان «آغي» مي خوانند.
نوشتيم كه عاشيق ها هنوز در اين ديار زنده اند و هنوز در غم و شادي مردم مي نوازند وصداي جادويي شان طنين انداز دشتها وتپه ها و كوههاي اين ديار است.
و حتي امكان ندارد در دهكده اي يا روستايي در اين سرزمين جشني و عروسي و سروري بدون هنرنمايي آنها برگزار شود. و در ادامه از محروميت ها و تنگدستي هاي مردم صبور و قانع و زحمتكش اين ديار نوشتيم. و نوشتيم آن همه نعمت و مزيت بالقوه مي تواند روزگاري بالفعل شود. اگر كمي مديرانمان مديرتر شوند و تدابيرمان كارساز تر... در اين شماره نگاهي خواهيم داشت مختصر و كوتاه به قابليت ها و استعدادهاي بالقوه اين سرزمين كه مي تواند راهگشاي فرداي اين ديار باشد. استعدادهايي كه مي توانند سبزترين فردا را براي اين ديار به ارمغان بياورند.

استان اردبيل از نگاه آمار
استان اردبيل درشمال غربي فلات ايران ، با بيش از ۱۸هزارو۵۰كيلومترمربع ، يك درصد مساحت كل كشور را تشكيل مي دهد. اما درهمين يك درصد بيش از ۱۲۸۰‎/۰۰۰نفر زندگي مي كنند. اين درحالي است كه اين جمعيت درسال ۱۳۷۵ ، ۱۱۶۸۰۰۰نفر بوده اند و رشد جمعيت دراين مدت ۱‎/۵۴ درصد بوده است. ازاين جمعيت ۵۶‎/۹ درصد شهري اند و ۴۳‎/۱ درصد روستايي واين نشانگر اين واقعيت است كه هنوز هم مردم اين ديار خيلي شهري و شهرزده نشده اند. گرچه نرخ بيكاري دراستان اردبيل ۱۰‎/۱۹ درصد است اما اين استان يكي از ويژگي هاي بالقوه اش خصوصيات جمعيت و نيروي انساني اش است . اين خصوصيات عبارتند از:
ـ دارا بودن جمعيت فعال وبانشاط اقتصادي.
ـ قابليت جذب سرريز جمعيت ساير مناطق در شهرهاي شمالي مثل بيله سوار وپارس آباد وجعفرآباد واصلاندوز.
ـ توان جذب جمعيت در شهرهاي مشگين شهر، خلخال و پارس آباد وبيله سوار ومغان.
سبلان، هديه اي ازلي وابدي
سبلان يكي از هداياي ازلي وابدي خداوند است به مردم اين ديار. ناحيه سبلان ودامنه هاي آن بسيار حاصل خيز است . دره هاي اين كوهستان پهن وانباشته از رسوب هاي بسيار غني است. بخشي از دشت مغان وهمه مناطق حومه سبلان، نتيجه رسوب گذاري رودخانه هايي است كه از بلندي هاي سبلان سرچشمه مي گيرند. آب رودخانه هاي متعدد از برف هاي دائمي كه همواره دهانه مخروطي آتشفشان رامي پوشاند، تأمين مي شود و در جلگه ها رطوبت دائمي ، سرسبزي وطراوت وخرمي ايجاد مي كند. گردنه هاي «يالان» و «ايري» و «صائين» يكي از بي نظيرترين نقاط كوهستاني دنيا هستند. يكي از ويژگي هاي عمده در منطقه سبلان، وجود دهها چشمه معدني آب گرم است كه در اطراف اين كوهستان از سرعين گرفته تا «قوتورسو» پراكنده اند. اين آبها كه بيشتر در منطقه سرعين متمركز از اعماق زمين منشأ مي گيرند وضمن عبور از لايه هاي مختلف زمين، مقداري موادمعدني مانند كربنات ها و سولفات ها را در خود حل مي كند.
سبلان از ديدگاه زيست محيطي يكي از مناطق پربار ايران است. وجودزيستگاههاي حيات وحش، درياچه ها، بركه هاي آب به عنوان زيستگان پرندگان و گياهان متنوع، مراتع گسترده، رودخانه هاي پر آب، چشمه هاي زلال و گوارا، آب وهواي مطبوع همه و همه حكايت از باروري منطقه با اكولوژي بي مانند دارد. دربحث توانايي هاي بالقوه منطقه سبلان، ويژگي هاي زير قابل طرح است:
ـ سبلان منبع سرشار آب است.
ـ منطقه سبلان از مناطق شگفت آسياست و زيبايي هاي طبيعي بسيار تازه دارد.
ـ اين سرزمين چندين چشمه آب معدني دارد كه همگي خواص درماني دارند.
ـ سبلان از نظر زيست محيطي منطقه اي پربار است.
ـ بهترين و معروفترين و مرغوبترين عسل ايران در اين منطقه توليد مي شود.
ـ سبلان يكي از زيباترين درياچه ها را در قله خود به ارتفاع ۴۸۱۱ متر جاي داده است.
و اين همه ويژگي اگر مورد توجه مسؤولان قرار بگيرد و حساب شده و با برنامه روي آن تبليغ شود چقدر توريست و جهانگرد را مي تواند جذب كند و تردد آنها چه نعمتي كه براي اين استان نخواهد بود.
چشمه هاي معدني
«سرعين» مركز چشمه هاي آبگرم در ايران است. البته استان اردبيل به دليل ويژگي هاي زمين شناختي، يكي از كانون هاي مهم آب معدني و آب گرم كشور است. در گوشه و كنار اين استان، آب هاي گرم و متعدد با خواصي ويژه وجود دارد كه ساليان سال مورد استفاده مردم و اهالي بومي قرارگرفته است اما افسوس من از اين است كه اين چشمه ها و استخرها با آنكه مي توانند براي اين استان منابع درآمدي سرشار باشند اما گمنامي وناشناخته ماندنشان ظلم بزرگي به مردم اين سرزمين است. مهمترين چشمه هاي معدني در استان اردبيل در شهر «سرعين» واقع شده است. سرعين يا «سرقين» در غرب شهر اردبيل واقع است.
و فاصله آن تا اردبيل ۲۸كيلومتر است. اين شهر تا پيش از مشهور شدنش به واسطه چشمه هاي آب گرم و معدني، روستايي كوچك بود. اما بعدها به دليل وجود آبهاي گرم فراوان مورد توجه مسافران و بيماران قرار گرفت. در حال حاضر سالانه صدها هزار نفر به اين شهر مي روند. احداث هتلها، مسافرخانه ها، فروشگاهها، ايجاد مؤسسات دولتي و احداث راه جديد و آسفالته اردبيل به سرعين به رونق اين شهر جهانگردي افزوده است.
آبهاي گرم سرعين در رديف آبهاي «كلروبيكربناته كلسيك» گازدار وخيلي گرم است و سيليس فراوان دارد. بررسي ميزان املاح و باقي مانده خشك آنها، نشان مي دهد همه اين چشمه ها يك منشأ دارند و آب اصلي آنها گرم است و از ژرفاي زمين مي جوشند. در لايه هاي بالاتر زمين، مقداري كربنات كلسيم را به صورت «بيكربنات كلسيم» در خود حل مي كند. استحمام در چشمه هاي سرعين اثرات آرام بخش دارد و دردهاي عصبي، رماتيسمي و عصبي مفصلي را تسكين مي دهد و چرا براي اين نعمت خدادادي كه مي تواندميليونها تومان درآمد نصيب مردم اين ديار كند، تبليغ درستي نمي شود خدا مي داند!
از ديگر چشمه هاي آب معدني معروف دراين سرزمين مي توان از چشمه هاي آب گرم «قره سو» نام برد. درجه حرارت اين چشمه ۴۱درجه است و PH آن ۶ و هدايت الكتريكي آن براي ۲۰درجه حرارت ۱۴۵۰ است و آبدهي آن در حدود ۱‎/۵ ليتر در ثانيه است. آب اين چشمه براي درمان دردهاي رماتيسمي و عصبي فوق العاده است. از ديگر چشمه هاي معروف اين ديار چشمه «بيله دره» است. چشمه آب معدني بيله دره سرد است و در سه كيلومتري شمال سرعين در دره اي زيبا قرار دارد و آب آن از نقاط مختلف زمين مي جوشد. آب اين چشمه از دسته آبهاي «بيكربناته كلسيك سرد» با PHاسيدي و رسوبات خشك اندك است. آب اين چشمه شبيه به چشمه «كاشا ـ اويان Cochat - Evian» در فرانسه است و خواص درماني آن عبارتند از درمان بيماريهاي كليه، دستگاه تغذيه اي و كبد، بافتها و مجاري ادراري. در واقع مصرف داخلي اين نوع آبها باعث افزايش ادرار و دفع مواد گوناگون از راه دستگاه ادراري مي شود. پايين بودن ميزان املاح موجود در آب، باعث قدرت دفع بيشتر مواد زائد بدن مي شود. از طرف ديگر جذب اين آبها در دستگاه گوارش زياد است و حركات دودي روده ها را كم مي كند. مصرف كم اين نوع آب صفراآور است و در دوره درمان باعث كاهش «بيلي روبين» Bilirubine و ديگر املاح صفراوي خون مي شود. همچنين اينگونه آبها باعث تورم آرام بافت ها مي شود و اثر داخلي آن موجب تعويض آب درون سلولي و درنتيجه دفع مواد سمي است. مصرف اين آبها را به بيماراني كه از بيماريهاي سنگهاي مجاري ادرار، افزايش مواد ازته، نقرس، دردمفاصل، حالات تشنجي، چاقي و تورم كبد، رنج مي برند توصيه مي كنند. استان اردبيل با داشتن بيش از ۲۰چشمه معروف آب معدني مي تواند بيشتر از امروز جذب توريست و درآمد كند فقط با كمي مديريت مدبرانه!
دشت هاي پربار
ارس و آب فراوانش سيراب كننده يكي از قطب هاي كشاورزي و دامپروري استان است. دشت مغان در غرب درياي خزر قرار دارد و در حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰هزار هكتار وسعت و با حرارتي بين ۲‎/۳ تا ۳۵درجه سانتي گراد، منطقه اي است معتدل كه يكي از بزرگترين و بي نظيرترين مناطق كشاورزي ايران را به خود اختصاص داده است. البته سراسر مغان به علت حاصل خيزي خاك، دماي مساعد وموقعيت خاص منطقه اي مي تواند محصولاتي چون غلات، حبوبات وعلوفه را به كشاورزان عرضه كند. دماي معتدل و بارندگي هاي متناسب، بهترين مراتع قشلاقي را در اين منطقه به وجود آورده است كه مورد تعليف احشام طايفه هاي گوناگون «ائل ستئون» (شاهسون) است. سبزينگي بالاي مزارع، فرآورده هاي مختلف كشاورزي، گستردگي مراتع سرسبز و خرم، باغهاي وسيع ميوه كه وسعت آنها ۶۰۰۰هكتار است، تأسيسات به هم پيوسته و هماهنگ مجتمع كشت وصنعت و دامپروري مغان، تجهيزات و فضاي سد رودخانه ارس، جزاير متعدد رودخانه ارس موسوم به «شام»، طايفه هاي كوچرو و ايل شاهسون با ويژگي هاي فرهنگي خاص ازجمله جاذبه هايي هستند كه هر مسافر و جهانگردي را بهت زده و حيران مي كند. البته در اين ميان نبايد دشت اردبيل و جنگل هاي خلخال را فراموش كرد. با اين همه نعمت خدادادي كه خيلي از مناطق كشور آرزوي داشتن حتي ذره اي از آن را دارند مطمئناً فردا براي مردم سختكوش استان اردبيل فردايي آبي و روزگاري سبز خواهد بود.