- دكتر غلامرضا ستوده - متولد بيستم فروردين ۱۳۱۳ مشهد
- دكتراى ادبيات فارسى از دانشگاه تهران
- فوق ليسانس زبانشناسى (زبان هاى باستانى )
- فوق ليسانس مديريت بازرگانى و ادارى
- فارغ التحصيل دانشكده الهيات (حقوق اسلامى)
- سابقه خدمت به عنوان مدير مجله دانشكده ادبيات
- معاون مؤسسه لغتنامه دهخدا به مدت ۳۰ سال
- عضو سابق هيأت علمى گروه ادبيات فارسى
- استاد بازنشسته دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران (بازنشستگى : اواسط ۸۳ )
- عضو هيأت مؤلفان لغتنامه دهخدا
- عضو هيأت هماهنگى واژه گزينى فرهنگستان علوم شاخه كشاورزى
- متخصص آموزش زبان فارسى به خارجيان
- بيش از ده سخنرانى در دانشگاههاى داخل و خارج كشور
نگارش و ارائه حدود ۵۰مقاله علمى - ادبى ازجمله : «انسان وارگى طبيعت در غزل حافظ»، «درآمدى به مرجع شناسى»، «شاهنامه رسالت عصر فردوسى»، « در مورد «سبك سخنورى عصر صفوى»، «طرحى در بديع» ، «مثنوى در لغت نامه دهخدا» و...
از مهمترين كتب منتشره: «سيماى رستم در شاهنامه »، و كتاب درسى و دانشگاهى «مرجع شناسى و روش تحقيق در ادبيات فارسى» تدوين و تأليف فرهنگ فارسى به چينى و چينى به فارسى
احمدرضا حجارزاده: مردى كه از او سخن مى گوييم درست هم سن دانشگاه تهران است و در جهت ترويج و اشاعه ادبيات ايران زحمت فراوان كشيده است، بيش از نيمى از عمر خويش را در راه تأليف كتب ادبى - دانشگاهى ارزشمند، تحقيق و تفحص در باب ادبيات فارسى، كشف و آفرينش معانى جديد براى لغات كهن زبان پاك فارسى وگردآورى همه آنچه در باب تركيب و كلمه هاى فارسى مى گنجد، سپرى كرده است. هر زحمت و خدمت مؤثرى تنها با سخت كوشى، از خودگذشتگى و عشق به اين سرزمين ميسر خواهد شد و اين همه آن چيزى است كه دكتر «غلامرضا ستوده» در خود فراهم كرده است.
غلامرضا ستوده معتقد است تولدش به عنوان پنجمين پسر و نهمين فرزند خانواده از پدرى تهرانى الاصل و مادرى از طوس زادگان خراسان (و اصلاً مشهدى) چندان واقعه مهمى نبوده كه پشت تقويمى يا در قطعه شعرى ثبت شده باشد. با اين حال او مدام از خاطرات و لحظات شيرين و به يادماندنى ايام كودكى ياد مى كند و از كوچه باغ هاى محل سكونتش درمشهد مى گويد. محل تولدش در كوچه اى قديمى به نام «كوچه پنجه» بوده است. اما در اين ميان از كوچه اى نيز ياد مى كند كه در يكى از خانه هاى آن زندگى كرده است و نام آن كوچه هميشه برايش خاطرى خوش به همراه دارد: «كوچه باغ هشت آباد». بعدها وقتى ستوده به تهران مى آيد با پس و پيش كردن نام كوچه، آن را به كوچه هشت باغ آباد تغيير مى دهد و تازه پى مى برد كه بله ، درست است ؛ در آن محل هشت باغ سرسبزو آباد بوده با درختانى شاد و زنده!
مادرش كه خود سواد مدرسه اى نداشته و نوشتن نمى دانسته، قرآن را از روى كتاب و بى اشتباه مى خوانده است. او گفته بود قرآن خواندن را در عالم رؤيا فرا گرفته است. غلامرضا از مادرش قرائت سوره يس بعد از نماز صبح، سوره واقعه بعد از نماز عشا و ختم قرآن در ايام مبارك ماه رمضان را مى آموزد و تعقيبات نماز را از پدر به ارث مى برد. اگرچه والدين او هرگز نه او و نه هيچكدام ديگر از فرزندان را به خواندن نماز و رعايت ساير موارد دينى مجبور نكردند . اما غلامرضا چنان به مسائل مذهبى پايبند است كه پيش از رسيدن به بلوغ شرعى داوطلب خواندن دعاى سحر در ماه رمضان مى شود.
مهرماه ۱۳۲۰ در حالى كه جنگ جهانى دوم به نيمه رسيده او قدم به كلاس اول ابتدايى مى گذارد. مدرسه ابتدايى ۱۵ بهمن نخستين مدرسه اى است كه او تحصيل در آن را تجربه مى كند. شش سال در آن مدرسه درس مى خواند و درنهايت براى امتحانات نهايى معرفى مى شود. همان سال آخر دانش آموزان ششم ابتدايى را براى تماشاى يك فيلم علمى به سالن اداره فرهنگ دعوت مى كنند، فيلمى كه هنوز پس از گذشت سالها تمام تصاويرش در ذهن غلامرضا ستوده باقى مانده است: فيلم «گردش خون در قلب و رگها»!
تا پايان دوره اول دبيرستان (سيكل اول ) در دبيرستان «شاه رضا» درس مى خواند. سال اول دبيرستان، دانش آموزان برحسب انتخاب زبان خارجه تقسيم بندى مى شوند. آنهايى كه انگليسى را انتخاب كرده بودند تعدادشان كمتر بود. ستوده نيز به جاى انگليسى، زبان فرانسه را برمى گزيند. زبان فرانسوى براى غلامرضاى جوان تازگى دارد و باعلاقه آن را دنبال مى كند. اما متأسفانه تغيير دبير خوب زبان فرانسه در سال دوم و شكستگى دست غلامرضا سبب مى شود از آموختن زبان موردعلاقه اش باز بماند. هرچند او هنوز برخى از اشعار فرانسه كتاب درسى آن سال را به خوبى به خاطر دارد.
در فاصله سالهاى ۱۳۲۸ و ۱۳۲۹ همزمان با زمزمه هاى ملى شدن صنعت نفت برخى از همشاگرديهاى او در ميتينگ سياسى شركت مى كنند اما پدر ستوده به رغم آنكه خود از موافقان طرح ملى شدن نفت بوده با شركت و دخالت فرزندش در احزاب سياسى به شدت مخالفت مى كند.
تحصيلات غلامرضا ستوده در دوره دوم دبيرستان در همان مدرسه ناتمام مى ماند و او به تهران عزيمت مى كند.
البته پيش از آن در امتحان دانشسراى مقدماتى مشهد شركت كرده و قبول مى شود ولى خانواده اش شرط ورود او به دانشسرا را دريافت ديپلم كامل عنوان مى كنند. پس به ناچار براى ادامه تحصيل به تهران مى آيد.
همزمان با تحصيل وى به صورت قراردادى وارد نيروى هوايى مى شود تا خدمت سربازى اش را نيز سپرى كرده باشد.
هنگامى كه آنها را با اتوبوس به «دوشان تپه» مى برند از روبه روى دانشگاه تهران مى گذرند و او همانجا آرزومى كند بتواند روزى وارد آن دانشگاه شود. ولى خودش خبر ندارد روزى بايد در سمت استاد دانشگاه دراين دانشگاه تدريس كند.
پس ازاخذ ديپلم و اتمام دوره سربازى، غلامرضا ستوده همزمان دركنكور سه دانشكده حقوق، ادبيات و الهيات قبول مى شود. حدفاصل سال هاى ۳۵-۱۳۳۴ استاد فروزانفر - رئيس دانشكده الهيات - معتقد بود فارغ التحصيلان اين دانشكده بسيار در امر قضاوت صلاحيت دارند.
از اين رو ستوده به عنوان نخستين انتخاب خويش، دانشكده الهيات را ترجيح مى دهد.
زيرا براى قضاوت در جوامع اسلامى يك قاضى مى بايد ابتدا با مبانى حقوق اسلامى آشنا باشد و پس از حقوق ساير ممالك آگاهى داشته باشد. ضمن تحصيل در دانشكده الهيات، دكتر ستوده در دانشكده حقوق به تحصيل مشغول مى شود و شهادتنامه هايى درعلوم قضايى و چند شهادتنامه در علوم تربيتى ازدانشكده ادبيات دريافت مى كند. پس از كسب مدرك ليسانس، براى گزينش بعدى در فوق ليسانس زبانشناسى (زبان هاى باستانى) شركت كرده وپذيرفته مى شود.
به دليل آنكه هنوز درآن زمان دكتراى زبانشناسى تصويب نشده بود. او ابتدا فوق ليسانس و سپس دكتراى ادبيات خود را از دانشگاه تهران به دست مى آورد. ضمن اينكه يك دوره فوق ليسانس مديريت بازرگانى و مديريت ادارى (كه حالا اين دو رشته از هم تفكيك شده) را پشت سر مى گذارد.
تحصيل او در رشته مديريت بازرگانى و ادارى متقارن است با اولين سالى كه دانشكده حقوق امتياز و مجوز اين رشته را از آمريكايى ها تحويل گرفته بود و خودش آن را اداره مى كرد.
ستوده به سرعت پله هاى ترقى را طى مى كند و بزودى به عنوان «مديرنمونه»شناخته مى شود. خودش درمورد كسب اين موفقيت عقيده دارد تحصيل در رشته مديريت بازرگانى در روش مديريت او دركار و زندگى بسيار تأثيرگذار و بااهميت بوده است.
همچنان كه تحصيل در فوق ليسانس زبان شناسى همگانى و زبان هاى باستانى در كار تدريس، خارجيان بسيار مؤثر و موفقيت آميز بوده است.
چندى بعد در كتابخانه دانشكده ادبيات استخدام مى شود و به زودى موفق مى شود تا درجه استاديارى همين دانشكده ارتقا يابد. سرانجام اولين شغل رسمى اش را با سمت «مديريت مجله دانشكده ادبيات» آغازمى كند كه اين موفقيت بزرگى براى او درآن برهه زمانى است.
در سال هاى ۵۴-۱۳۵۳ پست معاونت مؤسسه لغتنامه دهخدا منصوب و با استاد دكتر شهيدى (رئيس لغتنامه دهخدا) شروع به همكارى مى كند.
آغاز فعاليت هاى آنان از ساختمان بهارستان شكل مى گيرد، در دو اتاق كوچك، زيرزمينى نمور و اتاقى هم براى كتابخانه يكى ازمهمترين و ارزشمندترين تلاش هاى دكتر ستوده را بايد درزمينه نقل و انتقال هاى مؤسسه لغت نامه دهخدا و استقرار در جايگاهى ثابت و مناسب در موقوفات شادروان دكتر محمود افشار يزدى براى ادامه روند فعاليت ها و موفقيت هايشان دانست.
او هرگز براى تحصيل به خارج از كشور سفرنكرده گرچه هم اكنون اكثر هم دوره هاى او در كشورهاى مختلف از پست هاى معتبر علمى برخوردارند و يا در دانشگاههاى مطرح جهان تدريس مى كنند. اما غلامرضا ستوده تمام افتخار خود را همين مى داند كه كنكاش و تحقيق در زمينه زبان فارسى را در وطن خودش آموخته و ازهمين نقطه دستاوردهاى علمى اش را به سراسر جهان مخابره و ارسال كرده است.
دكتر غلامرضا ستوده هم اكنون باعشق وعلاقه دوچندان در مقام مجرى طرح تلخيص لغت نامه و مؤلف لغت نامه فارسى به كار مشغول است. پيش ازاين در لغتنامه دهخدااصلاح و بازبينى تأليفات و بخشى از حرف «ميم» ازجمله واژه «مزدك» به عهده او بوده است. درحقيقت دكتر ستوده از همان ابتداى ورود به جمع فعالانى كه درمؤسسه دهخدا مشغول به ارائه خدمات بوده اند علاوه بر كار اجرايى، كارهاى تحقيقاتى و علمى را هم انجام مى دادند.
لازم به ذكر است غلامرضا ستوده در سال ۵۴ همكارى گسترده اى را با دانشگاه پكن آغازكرد كه مهمترين آن تأليف فرهنگ لغات فارسى به چينى و سپس فرهنگ چينى به فارسى است.
در تدوين و تأليف فرهنگ فارسى به چينى دكتر ستوده به همراه آقاى دكتر «شريعت» از دانشگاه اصفهان و خانم دكتر «شجيعى» از دانشگاه تربيت معلم تحقيقات گسترده اى را آغازكردند.
اين تيم سه نفره تابستان ۵۵ جهت تأليف اين اثر مهم براى تحكيم هرچه بيشتر روابط فرهنگى ايران و چين به آن كشور سفركردند كه نتيجه تلاش هاى اين گروه پس از پنج - شش سال تلاش و تحقيق گسترده و بى وقفه به ثمر رسيد.
علاوه بر آن دكتر ستوده درتدوين و تأليف كتاب «ضرب المثل هاى چينى و فارسى» با پروفسور «زين يان شن» استاد برجسته چينى همكارى داشته و علاوه بر اين ها ستوده در نگارش كتب فرهنگ كره اى به فارسى، فرهنگ تاجيكى به روسى و فرهنگ لغات فارسى به چينى مشاركت و فعاليت عمده و مؤثرى داشته اند.
دكتر غلامرضا ستوده كه همواره همسرش را همراهى صميمى و همدل مى داند به تأثير چشمگير او در تربيت و موفقيت فرزندانشان اشاره مى كند.
كتاب «مرجع شناسى و روش تحقيق در ادبيات فارسى» را بايد ازمهمترين تأليفات دكترستوده برشمرد كه هم اكنون در دانشگاههاى كشور تدريس مى شود. همچنين مقاله «مثنوى در لغت نامه دهخدا» از او در تابستان ۱۳۷۶ دركنگره بين المللى بزرگداشت مولانا در دانشگاه كلمبيا در نيويورك ارائه و درمجموعه گلستان چاپ شد كه بسيارموردتوجه قرارگرفت.