گردآورى و ترجمه: امير بهادرى نژا
باآنكه به ظاهر عصر برده كشى در جهان به پايان رسيده است اما در حوزه هاى مختلف از جمله ورزش، اين پديده به صورت پنهان به چشم مى خورد. در واقع اگر فرايند برده كشى در فوتبال روزى به پايان برسد، بدون ترديد بسيارى از باشگاههاى اروپايى ورشكسته خواهند شد.
اگر به صورت موشكافانه واردساختار باشگاههاى اروپايى بشويم به اين واقعيت مهم پى خواهيم برد كه منبع اصلى درآمد اين باشگاهها ، مشاركت در صنعت بين المللى برده كشى مى باشد.
اين باشگاه ها براى اينكه از عهده هزينه هاى سرسام آور خود برآيند اقدام به استخدام چند مربى استعدادياب (scout) كرده و اين مربيان را به سراسر جهان به ويژه قاره آفريقا اعزام مى كنند. وظيفه اين مربيان حضور در مناطق فقيرنشين و زمين هاى خاكى فوتبال است تا به يافتن استعدادهاى ناب بپردازند.
نظر به اينكه والدين اين نوجوانان اغلب حتى از عهده هزينه هاى تغذيه و اسكان آنها بر نمى آيند با دريافت پول كمى، رضايت خود را براى انتقال فرزندشان به باشگاه هاى اروپايى اعلام مى كنند. اين بازيكنان سپس در مدارس فوتبال باشگاههاى اروپايى به بازيكنان زبده تبديل مى شوند و اين باشگاهها صدها برابر مبلغى كه براى استخدام اين بازيكنان هزينه كرده بودند آنان را به ساير تيم ها مى فروشند واينگونه از هيچ صاحب همه چيز مى شوند.
بى جهت نيست كه برده كشى در فوتبال را پر سودترين تجارت دراين رشته ورزشى معرفى مى كنند كه حتى سود آن از درآمد حق پخش تلويزيونى بازيها و يا نصب آگهى روى پيراهن بازيكنان هم بيشتر است. اين تجارت پرسود سالهاست كه در قاره آفريقا و آمريكايى جنوبى رونق دارد و فيفا نيز كه از قدرت اجرايى بالايى برخوردار نيست نتوانسته و يا نخواسته از گسترش آن جلوگيرى بكند.
از منابع مطلع خبر مى رسد ، هدف بعدى باشگاههاى اروپايى ، قاره آسيا است كه اين تحركات مشكوك از كشورهاى جنوب شرق اين قاره آغاز شده و به سمت غرب در حال گسترش است. پس اگر روزى شنيديم كه فلان باشگاه قصد تأسيس مدرسه و آكادمى فوتبال در كشورمان را دارد نبايد چندان متعجب شويم چون هدف از تأسيس چنين مراكزى شناسايى و پرورش استعدادهاى ناب و سپس انتقال اين استعدادها به اروپا جهت كسب درآمداست.
البته اگر در اين ميان، پول قابل توجهى نصيب بازيكن جوان شود جاى اعتراض باقى نمى ماند اما در اكثر موارد مشاهده شده كه مثلاً بازيكن را با كمتر از ۲۰ هزار دلار از خانواده اش جدا مى كنند اما چند سال بعد او را با دريافت چند صدهزار دلار مى فروشند، بدون اينكه حتى يك سنت عايد آن بازيكن بشود.
اين روزها مربيان استعدادياب غربى در كمين نوجوانان مستعد شرقى نشسته اند. بايد هوشيار بود تا استعدادهاى ناب فوتبال مملكت ارزان به فروش نرسد.
هم اكنون بيش از سه سال است كه فيفا، نقل و انتقالات بين المللى بازيكنان زير ۲۰ سال را ممنوع اعلام كرده است. در واقع نبود چنين قانونى باعث شد تا تمام استعدادهاى فوتبال تازه آفريقا از اين قاره سياه كوچ كنند و به تيم هاى اروپايى بپيوندند.
اما فيفا در اجراى اين قانون ناتوان بوده و نتوانسته تجارت بازيكنان زير ۲۰ سال را تحت كنترل خود در آورد. به همين دليل دلالان بين المللى بازيكنان فوتبال مانند گذشته به فعاليت خود ادامه مى دهند.
آخرين انتقال بازيكنان زير ۲۰ سال مربوط به ابوباقر ترائوره يكى از بازيكنان مستعد كشور ساحل عاج است. وى از آبيجان روانه پاريس شد و سپس از اين شهر روانه تيم بورن بلژيك گرديد. باشگاهى كه ده ها بازيكن نوجوان و جوان از ساحل عاج دارد.
تا پايان سال ۲۰۰۳ تيم بورن به طور متوسط از ۱۰ بازيكن ساحل عاجى در تركيب ۱۸ نفره تيم خود استفاده مى كرد و ترائوره هفتمين بازيكن جوانى است كه از تابستان سال جارى تاكنون از ساحل عاج به بورن پيوسته است.
ترائوره مانند اغلب همبازى هاى خود، فوتبال را در آكادمى «مارك گيلو» در ۳۵ كيلو مترى شهر آبيجان آموخت. در واقع مارك گيلو رئيس باشگاه بورن بلژيك است كه براى كشف استعدادهاى ناب در ساحل عاج، آكادمى فوتبال تأسيس كرده است.
به گفته كارلوس گوستاو و مدير فنى اين آكادمى كه اهل كشور برزيل است، در ماه نوامبر سال جارى ميلادى ۲۱ بازيكن ۱۲ تا ۱۵ ساله وارد اين آكادمى شدند و به جمع ۲۶ بازيكن قبلى پيوستند.
با آنكه فدراسيون فوتبال ساحل عاج، اين آكادمى را به رسميت نمى شناسند اما تيم فوتبال آكادمى گيلو به صورت مداوم با تيم هاى دسته دومى منطقه بازى هاى تداركاتى انجام مى دهد.
البته اين پايان ماجرا نيست چون گيلو قصد تأسيس آكادمى هاى مشابه در ماداگاسكار و تايلند را دارد.
البته چندان جاى تعجب نيست كه بازيكنانى چون ترائوره به اولين پيشنهاد كشورهاى اروپايى پاسخ مثبت مى دهند تا اينكه از كشور جنگ زده خود فرار كنند. با اين حال مردم آفريقا ذهنيت بسيار منفى نسبت به آكادمى گيلو پيدا كرده اند و تعداد دشمنان وى هر روز در حال افزايش است.
در حقيقت فرار بازيكنان مستعد از آفريقا باعث شده رقابت هاى جام ملتهاى آفريقا در ورزشگاه هاى تقريباً خالى از تماشاگر برگزار بشود.
در شرايطى كه چند نفر از تجارت بازيكنان آفريقايى، پول كلانى به جيب مى زنند اما پول بسيار اندكى نصيب باشگاه هاى اين قاره و فدراسيون هاى فوتبال كشورها مى شود.
به عنوان نمونه باشگاه ASEC از ساحل عاج مبلغ ۶۰۰ هزار پوند از باشگاه آرسنال انگليس بابت انتقال كولوتوره طلبكار است.
حتى در اين ميان، تيم هاى ملى كشورهاى آفريقايى نيز از انتقال زودهنگام بازيكنان مستعد ضرر مى كنند. با توجه به اينكه اغلب بازيكنان صادراتى فاقد مدارك شناسايى معتبر هستند به راحتى مليت خود را تغيير مى دهند و شهروند كشورهاى اروپايى مى شوند.
براى نمونه، سليمان كالو بازيكن ۱۶ ساله اى كه از ساحل عاج به عضويت اوسر فرانسه در آمده، تابعيت كشور هلند را پذيرفته است.
به همين دليل كارشناسان فوتبال در آفريقا معتقدند كه بايد آكادمى هاى فوتبال اين قاره را تحت كنترل نزديك قرار داد. در بوركينافاسو، فعاليت مدارس فوتبال كه از فدراسيون فوتبال اين كشور مجوز دريافت نكرده باشند غير قانونى است. اما مادامى كه كنفدراسيون فوتبال آفريقا چارچوب مشخصى را براى فعاليت مدارس فوتبال در كليه كشورهاى اين قاره تعيين نكند، نوع جديد تجارت برده در اين قاره پهناور ادامه خواهد يافت.
سرقت بازيكن
باشگاه هاى فوتبال انگليس نمى توانند از باشگاه بورن بلژيك الگو بردارى كرده و در يك فصل ۲۰ بازيكن آفريقايى زير ۲۰ سال را وارد تيم خود بكنند چون قوانين مهاجرت در اين كشور بسيار دست و پاگير است و وزارت كشور انگليس به راحتى براى خارجى ها مجوز كار صادر نمى كند.
البته تنها عاملى كه باعث شده باشگاه هاى انگليسى نتوانند ۲۰ بازيكن از ساير كشورهاى اروپايى از جمله دانمارك و لهستان به خدمت بگيرند، گران بودن قيمت اين بازيكنان در مقايسه با بازيكنان آفريقايى است.
در حال حاضر فيفا و يوفا در حال بررسى پرونده باشگاه بورن هستند. اما مادامى كه اتحاديه اروپا به بازيكنان فوتبال مانند ساير كارگران ننگرد، كارى از دست اين دو سازمان برنخواهد آمد.
ابتدا فيفا قصد داشت براى نقل و انتقالات بازيكنان،محدوديت در نظر بگيرد اما قانون فيفا با قوانين نقل و انتقال آزاد اتحاديه اروپا منافات داشت به همين دليل فيفا مجبور شد براى اتحاديه اروپا تبصره قائل بشود.
چنين تبصره اى به سود باشگاه هايى چون آرسنال بود كه اغلب بازيكنان جوان خود را از باشگاه هاى ايتاليايى، سوئيسى، هلندى و سوئدى جذب مى كنند. در واقع، باشگاه آرسنال بيشترين بهره را از تبصره موجود برده و تا جايى كه توان داشته بازيكن جوان خارجى به خدمت گرفته است.
براساس قانون بازيكنان نوجوانى كه با يك باشگاه قرار داد دارند حق پيوستن به باشگاه ديگرى در آن كشور را ندارند مگر اينكه هم بازيكن هم باشگاه مبدأ با يكديگر توافق كنند. اما در اين قانون، راه فرار وجود دارد چون بازيكنان نوجوان به راحتى مى توانند قرار داد خود را فسخ كرده و به يك باشگاه خارجى بپيوندند بدون اينكه حتى يك دلار به باشگاه قبلى خود بپردازند.
به همين دليل فابرگاس نمى توانست از بارسلونا به رئال مادريد بپيوندد اما به راحتى با آرسنال قرارداد امضا كرد.
براساس قانون جديد فيفا، باشگاه هايى كه از تيم هاى خارجى بازيكن جوان و نوجوان مى گيرند بايد به باشگاه مبدأ غرامت بپردازند اما مبلغ غرامت قابل توجه نيست.
به عنوان مثال، آرسنال براى به خدمت گرفتن آرتور و لوپولى مهاجم تيم پارما تنها ۲۵۰۰ هزار پوند غرامت پرداخت. به احتمال بسيار زياد اين بازيكن ۱۷ ساله در آينده به يك بازيكن بزرگ تبديل خواهد شد و آرسنال چندين برابر مبلغ غرامت، او را خواهد فروخت.
به هر حال فيفا بايد راه فرار از قانون را براى باشگاهها مسدود كند و اگر اتحاديه اروپا اجازه اعمال چنين محدوديتى را نمى دهد، براى باشگاههاى مبدأ غرامت در نظر بگيرد.
در صورتى كه فيفا چنين كارى را انجام ندهد، باشگاههاى كوچك ديگر روى بازيكنان جوان سرمايه گذارى نخواهند كرد.
دليلى ندارد كه يك باشگاه براى جوانان و نوجوانان خود هزينه بكند و پس از شكوفايى اين استعدادهاى ناب، نماينده باشگاه هاى بزرگ از راه برسد و بدون پرداخت هزينه اى، اين بازيكنان را به سرقت ببرد.
آرسن ونگر زيرك
در سال ،۲۰۰۱ باشگاه آرسنال انگليس قرارداد «همكارى فنى» با تيم بورن بلژيك امضا كرد. در پى امضاى اين قرارداد ۵ ساله، بسيارى از كارشناسان سؤال كردند به چه دليل باشگاه بزرگ آرسنال با يك باشگاه كوچك بلژيكى قرار داد همكارى امضا كرده است؟
در آن زمان، آرسن ونگر مربى آرسنال به افق هاى دور دست نگاه مى كرد. با توجه به آسان بودن قوانين كار در بلژيك كارگران خارجى مى توانند پس از دو سال كار مداوم در اين كشور پاسپورت اتحاديه اروپا دريافت كنند كه با استفاده از اين قانون مى توان فوتبال قاره اروپا را به فوتبال آفريقا متصل نمود. به همين دليل است كه منچستر يونايتد و بلكبرن نيز با تيم هاى هلندى و بلژيكى قرار داد همكارى و تبادل بازيكن امضا كرده اند. آيا هيچ يك از اين قراردادها به پاى قرارداد همكارى آرسن ونگر (مربى آرسنال) و گيلو (رئيس باشگاه بورن) نمى رسد. گيلو با كمك باشگاه موناكو فرانسه (تيم سابق ونگر) در ساحل عاج آكادمى فوتبال تأسيس كرد و در حال حاضر ناب ترين استعدادهاى فوتبال آفريقا در اين آكادمى به چشم مى خورد.
آرسنال در ازاى حمايت هاى فنى از آكادمى گيلو حق دارد، بهترين بازيكن اين آكادمى را انتخاب كرده و از آنها استفاده بكند.
اقدام بعدى ديگر، تأسيس آكادمى مشابه در تايلند است و آرسن ونگر از هم اكنون براى جذب نوجوانان مستعد تايلندى برنامه ريزى كرده است.