|
|
|
|
|
|
|
گفت و گو بامدير گروه تغذيه و بيوشيمى دانشگاه علوم پزشكى تهران
|
|
|
|
|
|
|
|
|
آشپزى
|
|
|
سالاد فلفل و خيار
مواد لازم براى ۶ نفر:
يك عدد فلفل دلمه اى زرد يا قرمزرنگ يك عدد خيار بزرگ ۵-۴ عدد گوجه فرنگى يك دسته كوچك پيازچه ۲ پيمانه جعفرى خرد شده ۲ پيمانه نعناع تازه خرد شده ۲ پيمانه ريحان تازه خرد شده ۲ عدد سير كوبيده ۲ عدد نان كوچك تست شده مواد لازم براى سس سالاد ۷۵ ميلى يا ۵ قاشق روغن زيتون ۲ عدد ليموترش كه آب آن گرفته شده نمك و فلفل سياه و ادويه به مقدار لازم
طرز تهيه:
فلفل دلمه را به صورت خلال هاى طولى - مطابق شكل - خرد مى كنيم سپس خيارها را حلقه حلقه كرده و هر كدام از حلقه ها را به چهار قسمت مثلث شكل در مى آوريم فقط توجه داشته باشيد كه پوست خيارها را نبايد بگيريد. گوجه فرنگى ها را نيز حلقه حلقه مى كنيم و هر كدام از اين حلقه ها را مطابق شكل ريز مى كنيم به طورى كه اندازه خيارها باشد. مواد خرد شده را در يك ظرف بزرگ مى ريزيم. در مرحله بعد پيازچه ها را كه سر آنها را گرفته و خوب شسته و خرد كرده ايم خرد مى كنيم و جعفرى ها، برگ نعناع و برگ ريحان را نيز كاملاً خرد كرده و به اين مواد اضافه مى كنيم و با چنگالى به آرامى هم مى زنيم و مواد را مخلوط مى كنيم. آب ليمو را با نمك و فلفل و روغن زيتون به خوبى حل كرده و روى سالاد مى ريزيم در كنار سالاد نان هاى تست شده گرم را ريخته و در صورت تمايل نان هاى تست شده را خرد كرده و به سالاد اضافه مى كنيم.
|
|
|
|
|
بنفش، رنگى براى هميشه
|
|
|
يكى از رنگ هاى امسال كه با استقبال فراوانى در استفاده از دكوراسيون منازل مواجه شده، رنگ بنفش است. از ارغوانى تيره تا سايه روشن هاى كمرنگ تر مثل ياسى و بنفش كمرنگ. بنفش خاصيت جداكننده دارد كه آن را رمزآلود، فريبنده و شايد معماگونه ترين رنگ سال ساخته است. براى ساختن رنگ بنفش، رنگ آبى يعنى محبوب ترين رنگ در منطقه آمريكاى شمالى با رنگ قرمز يا گرم ترين و پرتحرك ترين رنگ در چرخه رنگ ها، مخلوط مى شوند. سايه هاى رنگ آبى حسى از آرامش و ايمنى و قرمز احساسات پرحرارت را القا مى نمايد. آيا به دنبال فضاى مناسب براى استفاده از رنگ بنفش در منزلتان مى گرديد؟ در تمام منزلتان امكان استفاده از اين رنگ فرحبخش را داريد. در اتاق خواب استفاده از رنگ ياسى كه آبى بيشترى دارد و بنفش كمرنگ با رنگ قرمز بيشتر ذره ذره احساس و شور و حرارت را القا نموده و فضايى باز و روشن و با آرامش بيشترى به شما مى بخشد. تركيب بنفش با سفيد جلوه اى شيك و مدرن خلق مى كند. در اتاق غذاخورى، رنگ انگورى سير، جوى از فريبندگى به وجود مى آورد. در اتاق نشيمن، رنگ بنفش با هر سايه روشنى، حتى اگر بخواهيد در تركيب با رنگ هاى خاكى تيره مورد استفاده قرارش دهيد، آرامش لازم براى راحتى در خانه را به آسانى به شما مى بخشد. توصيه مى شود رنگ هاى بنفش را در تركيب با آبى كمرنگ يا سبز نعناعى استفاده نكنيد تا جلوه رنگ بنفش حفظ شود. در عوض مى توانيد رنگ هاى قهوه اى تيره (مثلاً به رنگ قهوه سائيده شده) را با بنفش كمرنگ و رنگ زرد درخشان را با بنفش تيره يا رنگ معروف به بادمجانى استفاده نماييد. در حمام و دستشويى نيز استفاده از سايه هاى بنفش كمرنگ، آرامش دهنده است.
|
|
|
|
|
نكات كليدى تغذيه
* براى سلامت قلب، به سبزيجات بيشتر علاقه نشان دهيد: اگر سلامت قلبتان را دوست داريد، سعى كنيد تا حد امكان بيشتر از سبزيجات استفاده كنيد. محققان دانشگاه كاليفرنياى جنوبى دريافتند ماده اى به نام «لوتين» در سبزيجات برگ سبز موجود است كه داراى خاصيت آنتى اكسيدانى نيز مى باشد. اين ماده به كاهش لخته شدن خون در عروق قلب كمك زيادى مى كند. پس سعى كنيد تا حد امكان از سبزيجات خام يا آب پز استفاده كنيد. فراموش نكنيد، كلم بروكلى، كاهو و خيار منبع اين ماده هستند. * از صبحانه يا ناهار فرار نكنيد: يكى از بهترين روشهاى مبارزه با پرخورى در شب و متعاقب آن چاقى اين است كه در روز، خصوصاً هنگام صبحانه و ناهار غذاى كافى بخوريد. * سه دوره غذايى كامل را با چهار وعده غذايى كمتر بطور متوسط هر ۴ ساعت يكبار تعويض كنيد * بعد از غذا، پياده روى كنيد.
|
|
|
|
|
گفت و گو بامدير گروه تغذيه و بيوشيمى دانشگاه علوم پزشكى تهران
زنان تنظيم كننده رژيم غذايى در خانواده
|
|
|
گفت و گو از:يوسف حيدرى علم تغذيه و پيشرفتى كه انسان در اين زمينه كرده است نشانگر اهميت روزافزون و توجه ويژه به رژيم غذايى است. اينكه بدانيم چه چيز بخوريم، چه اندازه بايد بخوريم و .... مواردى است كه هر كسى كه به آن آگاه تر باشد، از سلامتى بيشترى برخوردار است. زن به عنوان مدير خانه و كسى كه اين برنامه را هدايت مى كند كليدى ترين نقش را براى سلامت اعضاى خانواده اش دارد. براى آگاهى دهى بيشتر به اين ضرورت مهم با دكتر سيد على كشاورز - استاد تغذيه و مدير گروه تغذيه و بيوشيمى دانشگاه علوم پزشكى تهران - گفت و گويى كرده ايم كه مى خوانيد: *براى كاهش اضافه وزن و يا جلوگيرى از آن زنان بايد چه نكاتى را در نظر بگيرند؟ اصولاً كشور ما از نظر تغذيه و الگوى مصرف و نوع غذايى كه مى خوريم در حال گذار است يعنى عادات سنتى خودمان را آهسته آهسته فراموش و عادات غذايى جديدى را جايگزين آن مى كنيم كه عواقب و پيامدهاى آن براى بسيارى از افراد ناشناخته است. به عنوان مثل نان و پنير و سبزى كه غذايى نسبتاً كامل است كم كم فراموش شده و مواد غذايى فرآورده اى مثل چيپس و نوشابه كه معمولاً ارزش تغذيه اى بسيار پايينى دارد جايگزين آن شده است. اين مواد غذايى كه از انرژى زايى بالايى برخوردار است از نظر تأمين نيازهايى مثل ويتامين و عناصر معدنى فقير است. به عبارت ديگر مواد غذايى جايگزين، بين ميزان انرژى كه تأمين مى كند و مواد مغذى كه بايد به بدن برساند تعادل وجود ندارد. نكته ديگرى كه بسيار اهميت دارد اين است كه ما بايد روش زندگى مان را كه به طور عادت با كم تحركى و كار بدنى كم همراه است، عوض كنيم. امروزه كار بدنى و تحرك افراد بخصوص زنان خانه دار كم شده است. افراد سعى دارند تمام مسيرها بخصوص مسيرهاى كوتاه را نيز با خودرو بروندو به جاى انتخاب پله ها به وسيله آسانسور به طبقات بالايى آپارتمان مى روند. اين كم تحركى و مصرف غذاهاى چرب و داراى مواد شيرينى بيشتر باعث مى شود تامردم ما چاق و چاق تر شوند و اين معضل بخصوص در خانم هاى خانه دار بيشتر ديده مى شود. يك زن اگر مى خواهد دچار اضافه وزن و يا چاقى نشود بايد يك برنامه منظم فعاليتى مثل پياده روى و شنا و ورزش و توجه ويژه اى در انتخاب غذاها داشته باشد زيرا غذاهاى از پيش آماده شده، چرب و با چاشنى زيادى همراه است كه آنها را پركالرى مى كند. * در مورد بچه ها و تغذيه شان چه مشكلاتى وجود دارد؟ در مورد بچه ها نگرانى بيشتر است زيرا مواد غذايى جايگزين مثل چيپس، نوشابه، شيرينى و ... كه از ارزش كالرى بالا و ارزش تغذيه كم برخوردار هستند باعث آسيب رسيدن به رشد آنان مى شود و در آينده ما شاهد شدت چاقى و فشار خون بالا در كودكان خواهيم بود. پس اگر زنان ما مى خواهند چاق نشوند و يا فرزندانشان دچار چاقى نشوند بايد با يك رژيم غذايى مناسب با شكر وچربى هايى در پيش گيرند تا دچار اضافه وزن نشوند. * ميزان كالرى كه يك زن خانه دار و يا كارمند احتياج دارد چقدر است؟ در اين زمينه نمى توان به طور كلى كالرى تعيين كرد زيرا اصولاً دريافت انرژى بايد بر اساس سن، جنس، شرايط فيزيولوژيك مثل (دوران باردارى، شيردهى) تنظيم شود. به طور معمول زنانى كه در سنين جوانى تا ميانسالى هستند اگر به طورمعمول فعاليت متوسط داشته باشند به ۲۲۰۰ كالرى در روز نياز دارند و اگر فعاليت شان كم باشد براى آنها روزانه بين ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ كالرى كافى است، زيرا كم تحرك هستند و هم خواب زيادى دارند. اگر بين فعاليت روزانه، خواب و ساعاتى كه صرف تفريح و ورزش مى كنيم تعادلى برقرار كنيم كم تر دچار چاقى و اضافه وزن مى شويم. طبيعتاً وقتى به سالمندى مى رسيم بافت هاى فعال بدن كمتر مى شود و بالطبع نياز كالرى نيز كمتر مى شود و در اين زمينه نمى توان به طور مطلق ميزان كالرى را تعيين كرد زيرا هر سالمند با ديگرى فرق مى كند و به نظر من آنها مى بايست با يك متخصص تغذيه مشورت كنند. * چطور مى توان يك برنامه غذايى مناسب براى اعضاى خانواده تهيه كرد تا همه خانواده از يك رژيم مناسبى برخوردار شوند؟ اصولاً دانشمندان تغذيه در اين زمينه دو فرمول ساده معرفى كرده اند. بر اساس فرمول اول غذاها براساس ارزش تغذيه اى كه دارد به ۴ گروه تقسيم مى شوند. اگر كسى بخواهد درست غذا بخورد بايد در هر وعده غذايى اش سه گروه از گروه چهارگانه باشد و هر روز حتماً يكى از مواد غذايى گروه چهارگانه را بخورد. اين گروه ها به ترتيب گروه اول شامل: نان، برنج، انواع رشته، ماكارونى و سيب زمينى است. گروه دوم شامل: شير، ماست، پنير، كشك يا منبع پروتئين كلسيم دار است. گروه سوم شامل: ماهى، مرغ، گوشت، تخم مرغ و حبوبات يا منابع پروتئين وآهن دار است. گروه چهارم شامل: سبزى ها و ميوه ها است. فرمول دوم براى درست غذا خوردن استفاده از هرم غذايى است. در گذشته گفته مى شد بايد دو قاعده هرم حبوبات و غلات وجود داشته باشد ولى امروز اين ديدگاه تغيير كرده است و مى گويند قاعده هرم به دو قسمت مساوى تقسيم مى شود. يك نيمه آن بايد شامل سبزى ها و ميوه ها باشد و نيمه ديگر قاعده هرم بايد از غلات و حبوبات باشد. در بالاى هرم كه باريك تر است يك نيمه را لبنيات مثل شير، ماست و كشك و نيمه ديگر ماهى، مرغ، گوشت و تخم مرغ قرار مى گيرد و در رأس هرم كه خيلى كوچك است شكر و انواع شيرينى، نوشابه، شربت ها، بستنى و انواع روغن قرار مى گيرد. مفهوم اين دو فرمول اين است كه هر زن خانه دارى كه مى خواهد رژيم متعادل را در خانه به اجرا بگذارد و سلامتى خود و اعضاى خانواده اش را تنظيم كند بايد براساس گروه هاى ۴ گانه و يا هرم غذايى عمل كند. * رژيم هاى سريع لاغرى مثل گياه خوارى و يا رژيم هايى كه در آنها از مواد پروتئينى به صورت منحصراً استفاده مى شود چه تأثير منفى اى بر بدن مى گذارد؟ رژيم غذايى بايد يك رژيم غذايى متعادل باشد يعنى رژيمى باشد كه بر اساس گروه هاى ۴ گانه غذايى است. بر خلاف تصورات گذشته كه فكر مى كردند در رژيم هاى غذايى بايد چربى ها و مواد قندى را محدود و يا حذف كرد امروز اين ديدگاه رد شده است و ما در يك رژيم غذايى متعادل براى مواد نشاسته اى و قندى و پروتئين ها و چربى ها محدوده هايى داريم كه بايد رژيم را در قالب اين محدوده ها برنامه ريزى بكنيم. به طور مثال گفته مى شود در يك رژيم متعادل سهم مواد نشاسته اى قندى بايد بين ۵۵ تا ۶۵ درصد انرژى و سهم پروتئين ها بين ۱۰ تا ۱۵ درصد انرژى و چربى ها بين ۲۰ تا ۳۰ درصد انرژى باشد حال اگر بخواهيم به يك نفر رژيم غذايى بدهيم مى توانيم سهم مواد قندى را به پايين ترين محدوده يعنى ۵۵ درصد برسانيم ولى اين ميزان نبايد به زير ۵۰ درصد برسد. همچنين پروتئين ها را مى توانيم به ۱۵ درصد كاهش دهيم و چربى ها را نيز به ۲۰ درصد برسانيم ولى نمى توانيم بگوييم كه مواد چربى را به طور كامل قطع كنيم. سال ها قبل رژيمى در دنيا رايج بود كه توسط اتكينر متخصص آمريكايى مطرح شده بود و در آن غذا را بشدت چرب و پر از مواد قندى و نشاسته اى مى كردند تا با اختلال متابوليكى اشتهاى انسان از بين برود. اين رژيم امروزه در دنيا منسوخ و ممنوع شده است ولى متأسفانه در كشور ما عده اى اين رژيم را به مردم توصيه مى كنند كه عوارض بسيار بدى روى كبد، مغز و قلب انسان مى گذارد. بنابراين كسى كه رژيم لاغرى مى گيرد حق ندارد فقط از سبزى ها بخورد و يا فقط مواد پروتئينى بخورد چون اگر مواد نشاسته اى و يا قندى را به طور كامل حذف كند سوخت چربى در بدن به طور ناقص انجام شده و تركيبات اسيدى كه حاصل مى شود باعث ضايعات مغزى و كبدى در فرد به وجود مى آورد و همچنين پيامدهايى مانند ريزش مو، عدم تعادل روحى و آسيب پذير بودن را در پى خواهد داشت. * زنانى كه باردار هستند نياز به كالرى بيشترى دارند يا در زمان شيردهى كه به كالرى بيشترى نياز است؟ دريافت كالرى زمانى مهم است كه تعادل بين پروتئين، ويتامين واملاح وجود داشته باشد بنابر اين يك زن باردار يا شيرده نيازش از يك فرد معمولى بيشتر است ولى به طور كل در دوران شيردهى نياز به كالرى و مواد مغذى بيشتر است. * مصرف چه نوع ميوه هايى در رژيم غذايى بخصوص براى كودكان مناسبتر است؟ متأسفانه بعضى ها تصور مى كنند كه تعدادى از ميوه ها داراى امتياز انحصارى هستند و مثلاً اگر كودكشان موز و يا كيوى بخورد بهتر است در حالى كه اين تصور بسيار غلط است و ميوه ها در عين تفاوت جزئى كه با هم دارند از نظر ارزش تغذيه اى به هم نزديك هستند و تأكيد مى كنم نياز نيست كه بچه ها حتماً موز و يا كيوى بخورند. مهم اين است كه بچه هايمان ميوه بخورند و از سبزيجات استفاده كنند. تعدادى از مراجعه كنندگان به من اعلام مى كنند فرزندشان فلان ميوه را نمى خورد و من به آنها تأكيد مى كنم كه مهم نيست كه فرزندشان چه نوع ميوه اى را نمى خورد مهم آن است كه فرزند آنها ميوه بخورد. * كودكان چاق را چگونه مى توان به وزن مناسب رساند كه در عين حال آسيبى به رشد آنها وارد نشود؟ به نظر من در اين زمينه بايد با يك كارشناس تغذيه مشورت شود ولى به طور كل رژيم غذايى در رشد كودكان تأثيرى نمى گذارد. قبل از بلوغ اگر كودك چاق به وزن مطلوب نرسد احتمال بسيار ى وجود دارد كه او همه عمر از چاقى رنج مى برد. براى اين منظور كودك حتماً بايد توسط يك كارشناس تغذيه با توجه به سن رشد تحت يك رژيم غذايى قرار گيرد و به نظر من جاى هيچ نگرانى نيست. من هميشه رژيم غذايى كودكان را روى منحنى رشد بررسى مى كنم و به والدين آنها نشان مى دهم و در همه اين موارد هيچ آسيبى به رشد كودكان وارد نشده است. در كنار اين رژيم غذايى، اداره صحيح تغذيه كودكان توسط مادر بسيار مهم است. مادران اگر مواد غذايى پرانرژى و كم ارزش را محدود كنند به سلامت كودكان و تعادل غذايى آنها كمك زيادى كرده اند. اگر بچه ها زير ۹ سال باشند رژيم غذايى را درك نمى كنند و بايد والدين به طور غيرمستقيم براى آنها يك رژيم غذايى برنامه ريزى كنند ولى كودكان بالاى ۹ سال به طور كامل رژيم غذايى را درك مى كنند و اگر از انگيزه بالايى برخوردار باشند در اين رژيم غذايى بسيار موفق خواهند بود. * چه نوع ورزش هايى براى رژيم هاى غذايى بخصوص رژيم لاغرى مناسب تر است؟ بهترين ورزشى كه براى رژيم لاغرى مناسب است پياده روى است. اگر اين پياده روى كمتر از نيم ساعت باشد ارزشى ندارد و اگر از يك ساعت به بالا باشد بسيار خوب است. زنان خانه دارى كه امكان رفتن به بيرون از خانه و يا پارك ها را ندارند مى توانند بعد از پختن غذا و خواباندن كودكشان، در پذيرايى خانه شروع به قدم زدن بكنند و اين كار را هر روز به طور مرتب انجام بدهند و اثرات آن را پس از مدتى ببينند.
|
|
|
|
|
ريزه كارى
تميز و براق كردن وسايل خانه پس از مدتى و آن را به شكل طبيعى اش درآوردن كارى است كه نياز به آگاهى دارد. در زير برخى از اين نكات را اشاره مى كنيم. جرم سردوش حمام: اگر سر دوش حمام از جرم مسدودشده درون يك كيسه فريزر پلاستيكى را تا ۴ سانتيمتر سركه ريخته دوش را درون آن قرارداده و در كيسه را محكم ببنديد. بگذاريد يك شب دراين حالت بماند. صبح وقتى سردوش را برمى داريد مى بينيد كه كاملاً تميز شده است. تركيب دو ماده پاك كننده: هرگز دوماده پاك كننده را همزمان استفاده نكنيد. زيرا تركيب اين دو ماده ممكن است باعث ايجاد گازهاى سمى يا حتى انفجار شود. كاشى حمام: براى پاك كردن كاشى هاى حمام اول دوش آب گرم را بازكنيد تا تمام حمام از بخار پر شود و بعد شروع به تميزكردن كنيد. بخار به شما كمك مى كند تا كاشى ها زودتر پاك شوند. لكه: براى پاك كردن لكه هاى ناشى از چكيدن آب روى سنگ يا وان حمام نصف ليموترش را روى نقطه موردنظر بماليد، فوراً پاك مى شود. خوشبوكردن: براى خوشبو كردن فضاى داخل توالت يا حمام قطره اى از عطر دلخواه تان را روى لامپ خاموش بماليد پس از روشن كردن فضاى محيط خوشبو مى شود. فريزر: اگر فريزر را درمحيطى مربوط قرارداده ايد براى اينكه تأثير رطوبت و زنگ زدگى و پوسيدگى را از آن دوركنيد قسمت بيرونى را با واكس جلادهيد. الكتريسيته ساكن روى تلويزيون: براى جلوگيرى از ايجاد الكتريسيته ساكن روى صفحه تلويزيون چند قطره نرم كننده لباس را در مقدارى آب ريخته و با دستمالى كه از اين محلول مرطوب كرده ايد جلوى تلويزيون را تميزكنيد. سينك: براى جلا دادن سينك ظرفشويى اول آن را تميزكرده وبعد با يك روزنامه مچاله شده آن را مالش دهيد. لكه لوازم آرايش: براى پاك كردن لكه روژلب از روى پارچه هاى كتانى قبل از شستن كمى وازلين روى آن بماليد.
|
|
|
|
|
تابستونى
زردآلو زردآلو حاوى آب، مواد قندى، كلسيم، سديم، فسفر، پتاسيم، آهن، ويتامينA، B1، B2، B3، ث، اسيد سالسيليك، چربى، آلبومين و مواد نشاسته اى است. زردآلو تصفيه كننده خون، ملين، تب بر است. باعث ازبين رفتن بوى بد دهان و ازبين برنده ورم مفاصل و نرمى استخوان است و عروق را بازمى كند. روغن مغز هسته سنگينى گوش را درمان مى كند و براى نرم كردن پوست مفيد است. اگر اين روغن تلخ بود كرم روده و معده را نابود مى كند و سنگ مثانه را مى شكند. دم كرده برگ زردآلو باعث قطع اسهال مى شود. چند قطره از دم كرده برگ زردآلو درد گوش را آرام مى كند. زردآلو ديرهضم و نفاخ است. كودكان و سالخوردگان در خوردن آن بايد احتياط كنند. زردآلو را قبل از غذا بخوريد و مغز هسته را بخوريد چون ضدنفخ است.
|
|
|
|