• پاسارگاد تا آخرين نقطه درياچه سد سيوند ۷ كيلومتر فاصله دارد و تخت جمشيد نيز با ۱۰ برابر اين مسافت در ۷۰ كيلومترى اين درياچه قرار گرفته است، به همين دليل خطر غرق شدن پاسارگاد منتفى است و هيچ خطرى تخت جمشيد را تهديد نمى كند
• از جمله مسائلى كه پاسارگاد را پس از آبگيرى سد سيوند تهديد مى كند، ميزان رطوبت هواى ناشى از ايجاد درياچه سد خواهد بود
• سد سيوند پس از آبگيرى، برخى از محوطه هاى منحصر به فرد ايران از جمله تنگه بلاغى را با ۱۳۰ اثر مى بلعد
گروه شهرستانها ـ جنجال هاى بين المللى و تفكرات مردمى گوياى اين موضوع است كه پاسارگاد و تخت جمشيد پس از آبگيرى سد سيوند به زير آب مى روند، اما با توجه به فاصله ميان آخرين نقطه درياچه سد سيوند با پاسارگاد و تخت جمشيد، تحت هيچ شرايطى خطر زير آب رفتن، اين دو اثر و محوطه باستانى منحصر به فرد را تهديد نمى كند.
سد سيوند يكى از جنجال برانگيز ترين سدهاى كشور است كه پس از آبگيرى آن برخى از محوطه هاى منحصر به فرد ايران را غرق مى كند. درياچه سد سيوند پس از آبگيرى، تنگه بلاغى را با ۱۳۰ اثر مى بلعد اما اين درياچه تهديدى براى پاسارگاد يا تخت جمشيد محسوب نمى شود.
شايعه غرق شدن پاسارگاد و تخت جمشيد در نتيجه آبگيرى سد سيوند از ابتدا با ارائه اطلاعاتى اشتباه از خارج ايران سر گرفت و شايعه پراكنان سعى داشتند با بحرانى جلوه دادن موضوع غرق پاسارگاد، به نوعى از بستر سياسى به وجود آمده به نفع خود و سياست هايى كه در خدمت آن هستند، بهره ببرند. آنها در نامه خود نه تنها اعلام كرده اند كه سد سيوند محوطه باستانى دشت مرغاب را غرق مى كند بلكه آرامگاه كوروش و تخت جمشيد نيز به زير آب خواهند رفت و به كلى محو خواهند شد. در حالى كه مرور اطلاعات جامع درباره اين سد و تأكيدات برخى مسؤولان شايعه زير آب رفتن پاسارگاد و تخت جمشيد را تأييد نمى كند.
«محمد حسن طالبيان»، مدير پايگاه پژوهشى پارسه و پاسارگاد در اين باره گفت: «پاسارگاد تا آخرين نقطه درياچه سد سيوند حدود ۷ كيلومتر فاصله دارد و تخت جمشيد نيز با ۱۰ برابر اين مسافت در ۷۰ كيلومترى اين درياچه قرار گرفته است. به همين دليل خطر غرق شدن پاسارگاد منتفى است و هيچ خطرى تخت جمشيد را تهديد نمى كند.»
او گفت: «آنچه كه ممكن است پاسارگاد را مورد تهديد قرار دهد تغيير ميزان رطوبت هوا پس از آبگيرى است كه هنوز نمى توان به درستى درباره آن اظهار نظر كرد.» به گفته طالبيان؛ پس از آبگيرى سد ميزان رطوبت هوا اندازه گيرى مى شود و آن موقع مى توان درباره خسارت هاى احتمالى كه به پاسارگاد وارد مى آيد تصميم گيرى كرد.
فارغ از موضوع مسافتى كه ميان پاسارگاد و درياچه سد سيوند وجود دارد نكته ديگرى كه مى توان به آن اشاره داشت وجود كوهى بلند ميان سد سيوند و پاسارگاد است كه تنگه بلاغى از ميان آن مى گذرد.
«مسعود آذر نوش»، رئيس پژوهشكده باستان شناسى كشور در اين باره گفت: « بين درياچه سد سيوند و پاسارگاد كوهى واقع شده است كه دشت پاسارگاد را از سد سيوند جدا مى كند. در ميان اين كوه و پاسارگاد تنگه بلاغى واقع شده است كه با ۱۳۰ اثر و محوطه باستانى غرق مى شود. مطالعات زمين شناسى و باستان شناسى نشان مى دهد كه بالاترين سطح ارتفاع درياچه تا مقبره كوروش بيش از ۲۰ متر است و اين مقبره بيش از ۶ كيلومتر با سد سيوند فاصله دارد. با وجود چنين مسافت هايى مى توان به صراحت گفت كه هيچ خطرى پاسارگاد را به عنوان اثرى كه امكان غرق شدن دارد تهديد نمى كند.
او با اشاره به برخى نامه نگارى هاى انجام گرفته به سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى كشور و ابراز نگرانى مردم از اين موضوع گفت: «در برخى از اين نامه ها به غرق شدن پاسارگاد و تخت جمشيد اشاره شده است. اين جاى تقدير دارد كه مردم ايران تا اين حد نسبت به ميراث فرهنگى كشور كه ميراث خودشان است نگران هستند، اما معتقدم پيش از چنين اظهار نظرهايى ابتدا بايد اين افراد بوم سرزمين خودشان را بشناسند و در راستاى اطلاعات درستى كه كسب كرده اند موضوعاتى از اين دست را مطرح كنند.»
به گفته آذرنوش هنگامى كه مردم بدانند تخت جمشيد حدود ۷۰ كيلومتر تا سد سيوند فاصله دارد به اين موضوع ايمان مى آورند كه اگر تمام سد سازان جهان گرد هم آيند نمى توانند تخت جمشيد را در سد سيوند غرق كنند.
از جمله مسائلى كه پاسارگاد را پس از آبگيرى سد سيوند تهديد مى كند ميزان رطوبت هوايى است كه ناشى از درياچه سد خواهد بود در صورتى كه ميزان رطوبت هوا بالا باشد اين خسارت ها بيشتر و پايين بودن رطوبت كاهش خسارت را در بر دارد.
آذر نوش در اين باره گفت: «از آنجا كه ميان پاسارگاد و سد سيوند كوه بزرگى قرار گرفته است امكان اينكه خطر رطوبت پاسارگاد را تهديد كند نيز اندك است اما اين موضوعى است كه پس از آبگيرى بايد بررسى شود و اكنون نمى توان در مورد آن به نتيجه رسيد. به علت فاصله زيادى كه ميان تخت جمشيد و درياچه سد سيوند وجود دارد حتى آثار رطوبت نيز به تخت جمشيد نمى رسد.»
غرق ۱۳۰ محوطه باستانى از اخبارى است كه به طور حتم اتفاق مى افتد و سد سيوند بانى چنين اتفاق تلخى خواهد بود.
طالبيان با اشاره به غرق ۱۳۰ محوطه باستانى در آبگيرى سد سيوند گفت: «خسارت قطعى كه سد سيوند در آبگيرى خود به جاى مى گذارد غرق اين محوطه هاى باستانى است كه بخشى از آن را راه شاهى در بر گرفته است.»
هم اكنون هشت تيم بين المللى در حال كاوش در اين تنگه هستند تا پيش از آغاز آبگيرى آثار موجود در اين تنگه را نجات دهند.
«سيد محمد بهشتى»، رئيس پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى كشور با اشاره فعاليت هاى انجام گرفته در خصوص نجات بخشى آثار تنگه بلاغى گفت: « اين اولين بار است كه در ايران هشت تيم خارجى به صورت هم زمان براى نجات آثار باستانى تلاش مى كنند. شايد بتوان گفت چنين همكارى بين گروه هاى مختلف و كشور هاى مختلف تا امروز بى سابقه بوده است.
بهشتى با اشاره به شايعاتى كه در خصوص غرق شدن مقبره كوروش و تخت جمشيد در درياچه سد سيوند به گوش مى رسد؛ گفت: «چگونه مى شود كشورى كه هم اكنون نمايشگاه تاريخ تمدن هخامنشى آن در موزه بريتانيا برگزار مى شود نسبت به دو اثرى كه جزو مهم ترين آثار اين كشور است و در فهرست ميراث جهانى به ثبت رسيده است تا اين حد بى تفاوت باشد كه بگذارد در درياچه سد سيوند غرق شوند. شايد افرادى كه اين شايعات را مى سازند ندانند كه به اعتبار عضويت ما در كنوانسيون جهانى بايد پاسخگوى لحظه به لحظه آثارى باشيم كه در فهرست آثار جهانى به ثبت رسانده ايم و اگر اتفاقى براى اين آثار بيفتد بايد جواب تمام دنيا را بدهيم. اين حرف هاى بى منطق بسيار ناشيانه گفته شده است و افرادى كه اين شايعات را ساخته اند بى گدار به آب زدند.» او در پايان خاطر نشان كرد كه هيچ خطرى پاسارگاد و تخت جمشيد را تهديد به غرق شدن نمى كند.
تنگه ۱۸ كيلومترى بلاغى در فاصله ۴ كيلومترى از محوطه ثبت جهانى پاسارگاد در استان فارس جاى گرفته و بخشى از چشم انداز باستانى پاسارگاد است. اين تنگه به اعتقاد برخى كارشناسان محل عبور راه شاهى مهم ترين راه باستانى كشور بوده است. اين تنگه آثارى از دوران غارنشينى و سكونت هايى از دوران پيش از ميلاد تا دوران اسلامى را در خود جاى داده است.
