پيروز سيار
سابقه انس و آشنايى ايرانيان با كتاب مقدس (مشتمل بر عهد جديد و عهد عتيق) به ساليان دور مى رسد. اين انس و آشنايى در پاره اى موارد به ترجمه كتاب مقدس منجر شده است. با اين همه ترجمه هاى پارسى اين كتاب، هيچ گاه عارى از لغزش و نقصان نبوده است. پيروز سيار كه پيش از اين «كتاب هاى قانونى ثانى» را به قلمى پخته و پاكيزه در كسوت پارسى درآورده بود هم اينك روى به ترجمه كامل كتاب مقدس آورده است. اين مجموعه قرار است در دو جلد به همت نشر نى منتشر شود. جلد نخست آن كه اكنون به پايان رسيده و در انتظار طى مراحل قانونى چاپ است شامل چهار انجيل به همراه رساله اعمال رسولان خواهد بود و جلد دوم آن در دست ترجمه و آماده سازى است. ترجمه و انتشار اين مجموعه كه حجمى بالغ بر ۱۵۰۰ صفحه خواهد داشت، بى گمان اتفاق فرخنده اى در عرصه دين پژوهى به شمار مى آيد و پيداست كه اشتياق فراوانى در ميان مخاطبان متون دست اول دينى خواهد افروخت.
مبناى ترجمه سيار «كتاب مقدس اورشليم» (ويراست آخر، ۱۹۹۸) است كه به اقرار اهل نظر، معتبرترين برگردان كتاب مقدس به زبان فرانسه به شمار مى آيد. سيار افزون بر اين كتاب، براى رفع مشكلات ترجمه به متون متعدد ديگرى نيز رجوع نموده است تا وثاقت و روانى ترجمه خود را زيادت بخشد. آنچه از پى خواهد آمد بخشى از ديباچه مترجم فارسى كتاب مقدس (پيروز سيار) است كه طى آن به عرضه شرح سودمندى از رسالات كتاب مقدس و مضامين هر يك از آنها مى پردازد. «ايران» به انگيزه حلول ۲۵ دسامبر (سالگرد ميلاد مسيح (ع)) مقاله حاضر را عرضه مى دارد و از پيروز سيار و نشر نى به خاطر موافقت با انتشار اين مقاله پيش از چاپ كتاب سپاسگزار است.
گروه انديشه
عهد جديد عنوان مجموعه آثارى است كه مسيحيان به كتاب مقدس افزوده اند. اين مجموعه مشتمل بر بيست و هفت اثر است كه جملگى به زبان يونانى نگاشته شده اند، هرچند محققانى عقيده دارند كه برخى از آنها داراى نسخه اصلى آرامى بوده اند. اين بيست و هفت نوشته جايگاه يگانه اى در منابع مسيحيت دارند، چرا كه معيار ايمان و عالى ترين منبع دينى مسيحيان شمرده مى شوند. عهد جديد بخش دوم كتاب مقدس را تشكيل مى دهد و بخش نخست اين اثر، كه كتاب دينى يهوديان است، از سوى مسيحيان «عهد عتيق» نام گرفته تا اين دو قطعه از يكديگر تمايز يابند.
واژه «عهد» ترجمه لفظ testament است كه خود از ريشه لاتينى testamentum گرفته شده و كلمه اخير برگردان واژه يونانى (diatheke) است. معمولاً لفظ testament به معنى «وصيتنامه» است، يعنى سندى كه در آن شخص معين مى كند اموال او پس از مرگش به چه صورت تقسيم شود يا مورد استفاده قرار گيرد. اما اين لفظ معنى واژه عبرى بئريت را نيز مى رساند كه در يونانى به diatheke برگردانده شده و به معنى «پيمان» است. مراد پيمانى است كه بر طبق آن، خدا عهد كرد كسانى را كه از زمره قوم او شوند، از مواهب مادى و معنوى آكنده سازد و اين همان پيمانى است كه بر طبق عهد عتيق، با قوم اسرائيل بست. انتخاب واژه testament تا حدودى خصوصيت دو جانبه اى را كه در هر پيمانى وجود دارد كم رنگ مى سازد و اين بدان سبب است كه بر اقتدار خدا در مقام عهدكننده تأكيد شود. با توجه به اين نكات، مى توان عهد عتيق و عهد جديد را دو مجموعه كتاب شمرد كه راوى سرگذشت پيمان خدا با آدميان هستند.
اما صفت «جديد» كه به عهد تعلق گرفته است، ناظر بر كلامى شمرده مى شود كه در كتاب ارمياى نبى، باب ،۳۱ آيه ۳۳ آمده است: «اما خداوند مى گويد اين است عهدى كه بعد از اين ايام با خاندان اسرائيل خواهم بست. شريعت خود را در باطن ايشان خواهم نهاد و آن را بر دل ايشان خواهم نگاشت و من خداى ايشان خواهم بود و ايشان قوم من خواهند بود». نظام شريعت قديم كه بر سنگ حك شده بود، بايد در نظام تازه اى كمال مى يافت كه در آن شريعت در دلها نگاشته شده است. احتمالاً كلامى كه عيسى در شام آخر بر زبان راند و در آن از عهد جديد سخن به ميان آورد (لو: ۲۰/۲۲) و نيز تفسيرى كه پولس از رفع حجاب در مسيح ارائه كرد (۲كر: ۱۴/۳)، در كاربرد صفت «جديد» نقش داشته و در نهايت موجب تمايز عهد جديد از عهد عتيق گشته است. البته استعمال اين صفت بدين معنى نيست كه با تكوين عهد جديد، عهد عتيق ابطال مى گردد. برعكس، يكى از ويژگيهاى عهد جديد اين است كه معنى كامل خود را در پيوند با عهد عتيق مى يابد، همچنان كه آوگوستينوس قديس(۱) نيز گفته است: «عهد جديد در عهد عتيق نهان است و عهد عتيق در عهد جديد عيان گشته است».
كتابهاى عهد جديد
عهد جديد مشتمل بر چهار انجيل، اعمال رسولان، سيزده نامه منسوب به پولس، سه نامه منسوب به يوحنا، دو نامه منسوب به پطرس، يك نامه منسوب به يعقوب، يك نامه منسوب به يهودا، رساله به عبرانيان و مكاشفه است. عيسى در طول حيات، جز يك بار كه با انگشت بر خاك نگاشت (يو: ۶/۸)، نوشته اى از خويش باقى نگذاشت.
انجيل هاى چهارگانه به شرح زندگانى و تعاليم مؤسس دين مسيحيت مى پردازند و هدف آنها برانگيختن ايمان مذهبى نزد خوانندگان است. در اين نوشته ها زندگى مسيح از بدو ولادت تا صعود او به آسمان شرح داده شده و تعاليم دينى وى بيان گشته است. عمده ترين بخشهاى اين چهار كتاب به دوران پيامبرى عيسى و وقايع آن اختصاص دارد و در آنها كلام ها و اعمال عيسى و معجزاتى كه در طول اين دوره از او به ظهور رسيد، به تفصيل شرح داده شده است. سه انجيل متى، مرقس و لوقا شباهتهاى زيادى با يكديگر دارند و فصل به فصل و گاه آيه به آيه آنها شبيه هم است؛ هرچند بعضاً در شرح جزئيات، اختلافاتى ميان روايتهاى آنها مشاهده مى شود. از اين روى، بر اين سه اثر نام «انجيل هاى نظير» نهاده اند. اما انجيل يوحنا از لحاظ ساختار متن با سه انجيل ديگر تفاوتهايى دارد و در آن تعاليم و كلامهاى مسيح با سبك ديگرى ارائه شده است.
|
|
|
اعمال رسولان كه نوشته لوقاى انجيل نگار است، در اصل دنباله انجيل سوم بوده است. لوقا در اين اثر، با استفاده از منابعى كه در اختيار داشته ، چگونگى انتشار پيام نجات عيسى را نشان داده و اين كار را به ويژه با شرح اعمال پطرس، پولس و استفانوس انجام داده است. اما در پى آن نبوده كه به دفاع از مسيحيت بپردازد و حقانيت آن را به عنوان ميراث بر دين يهود بر كرسى بنشاند. درباره تاريخ مبادى كليسا، به آنچه در اين كتاب آورده اكتفا كرده است و از وقايعى همچون تأسيس كليساى روم، كارهاى پطرس و پولس پس از آزاد شدنشان از زندان و تشكيل نخستين جماعت هاى مسيحى سخنى به ميان نياورده است. با اين همه، اثر او حاوى اطلاعات موثقى براى درك مبادى تاريخ مسيحيت است. هدف او بيشتر ارائه گزارشى پرشور از وقايع آن دوران بوده تا از اين طريق، موجبات دلگرمى مسيحيان آينده را فراهم سازد.
رساله هاى پولس مجموعه اى از سيزده نامه است كه مبين آرا و عقايد او هستند، اما شرح دادن اين آرا در چند سطر ممكن نيست و براى آگاهى از آنها ، بايد به متن اين نوشته هامراجعه شود. رساله به روميان نامه اى است كه پولس در تشريح انديشه هاى الهياتى خويش نگاشته است تا زمينه سفر او به روم و ديدار وى با مسيحيان آنجا را فراهم سازد. رساله اول به كرنتيان براى حل مشكلات كليساى كرنت و پاسخ گفتن به پرسشهايى در خصوص ايمان و اعمال مسيحى نگاشته شده است. در رساله دوم به كرنتيان، پولس مى كوشد از خود در برابر اتهامات واعظان دروغينى كه به كليساى كرنت رخنه كرده بودند، دفاع كند. رساله به گالاتيان به مشكلاتى مى پردازد كه ميان يهوديان مسيحى شده و مشركان به مسيحيت گرويده بروز كرده بود. در رساله به افسسيان، پولس از مشيت خدا سخن مى گويد و درباره فيض او در مسيح به تعمق مى پردازد. رساله به فيليپيان نامه اى است كه پولس براى قدردانى از محبتهاى مسيحيان فيليپى نگاشته و در آن ايشان را به استوارى و فروتنى و همبستگى خوانده است. رساله به كولوسيان در رد تعاليم نادرستى است كه معلمان دروغين در كليساى كولوسى القا مى كردند. رساله هاى اول و دوم به تسالونيكيان براى پاسخ گفتن به پرسشهايى كه در كليساى تسالونيكى درباره بازگشت مسيح مطرح شده بود، نگاشته شده است. در رساله اول به تيموتئوس، پولس تيموتئوس را در راه خدمتش تشويق مى كند و در باب اداره كليسا و اصلاح تعاليم نادرست راهنمايى هايى ارائه مى كند و در رساله دوم او را اندرز مى دهد و تشويق مى كند كه در برابر سختى ها پايدارى ورزد و وظيفه خويش را در كار تعليم ادامه دهد. در رساله به تيتوس، خصوصيات رهبران كليسا را شرح مى دهد و در خصوص تعليم مردم و كردار مسيحى رهنمودهايى ارائه مى كند. رساله به فيلمون نامه اى است كه در آن پولس از فيلمون مى خواهد كه برده خود اونسيموس را آزاد كند.
رساله به عبرانيان نوشته اى متفاوت در عهد جديد به شمار مى رود كه در متن آن نام هيچ مؤلفى ذكر نشده است. اين اثر گونه اى خطابه است كه براى يهوديان يونانى زبان كه به مسيحيت گرويده بودند يا براى مشركان مسيحى شده، به نگارش درآمده است. مؤلف اين نامه در پى آن نبوده كه پاسخگوى مسائل خاص يك كليسا باشد، بلكه بيشتر كوشيده است تا به شرح عواملى بپردازد كه عهد جديد و عتيق را به يكديگر پيوند مى دهد. او مؤكداً اظهار داشته كه مسيح يگانه كاهن اعظم است و تاريخ عهدى را كه ميان خدا و انسان بسته شده، به كمال رسانده و نقطه مركزى تاريخ بشريت است.
رسالات كاتوليك مشتمل بر هفت نامه است كه متعلق به پولس نيستند. اين نامه ها مخاطب مشخصى ندارند (البته به استثناى رساله هاى دوم و سوم يوحنا) و از اين روى «كاتوليك» خوانده شده اند، چرا كه لفظ كاتوليك به معنى عمومى ياكلى است. رساله يعقوب كه «برادر خداوند» و رئيس يهوديان به مسيحيت گرويده بود، احتمالاً در اورشليم و اندكى پيش از رساله پولس به روميان نگاشته شده است. اين نوشته كه سياق متنهاى آموزنده حكمت را دارد، از نظر پروتستانها به منزله شرحى بر موعظه بر فراز كوه عيسى (مت : ۵ - ۷) به شمار مى آيد و به ويژه به سبب نكوهش اغنيا و عنايت به فقيران جالب توجه است.
رساله اول پطرس براى دعوت مسيحيان روم به مقاومت در برابر آزارگرى نگاشته شده است. تاريخ اين نامه معمولاً پيش از آزارگرى امپراتور روم دوميتيانوس (۲) در سال ۹۰ درنظر گرفته مى شود. اين رساله كه از جنبه هاى مختلف شبيه نامه هاى پولس است، اصالتى ويژه دارد و در آن اعتقادات اوليه اى كه مثلاً در باب عيسى در مقام بنده بلاكش وجود داشت، ملاحظه مى شود.
رساله يهودا كه احتمالاً نوشته برادر يعقوب است ، به نكوهش معلمان دروغين و ترغيب مؤمنان به حفظ ايمانشان مى پردازد. در اين رساله از مجعولاتى همچون كتاب خنوخ نقل مى شود و از اين رو تاريخ تأليف آن قبل از سال ،۹۰ يعنى پيش از تثبيت قانون عهد عتيق در شوراى يمنيا، در نظر گرفته مى شود.
رساله دوم پطرس وابسته به رساله يهودا است، اما در آن نقل از مجعولات مشاهده نمى شود. نكته جالب توجه دراين رساله آن است كه تحول انديشه ها را در باب ظهور آخرزمانى عيسى نشان مى دهد. اين رساله بايد پس از تدوين مجموعه نامه هاى پولس نگاشته شده باشد، زيرا در آيات ۱۵-۱۶ از باب سوم آن ، مؤلف در باره نامه هاى پولس نظر خود را اظهار مى دارد.
ادامه دارد
توضيحات:
(۱) Saint Augustin، عالم بزرگ الهيات مسيحى (تاگاسته [سوق اهراس]، ۳۵۴ _ هيپورگيوس[بونه]، ۴۳۰) كه كتابهاى اعترافات و مدينه الهى از او بر جاى مانده است.
(۲) Domitien ، امپراتور روم (۵۱ - ۹۶) كه جانشين تيتوس شد و بين سالهاى ۸۱ -۹۶ سلطنت كرد.
