|
كاهش درد زايمان
با آموزش غيردارويى
|
|
|
افسانه بهرامى
اگرچه «سزارين» يكى از شايع ترين عمل هاى جراحى در دنيا است و شيوع آن در بيست سال گذشته افزايش داشته و تنها درسال ۲۰۰۳ رشد ۲۶/۱ درصدى از خود نشان داده است؛ با اين وجود نمى توان از رشد چهاربرابرى ميزان مرگ و مير در زايمان سزارين نسبت به زايمان طبيعى غافل بود. براساس آمار جهانى احتمال مرگ مادر به علت سزارين يك در دو هزارو پانصد است درحالى كه اين احتمال درد زايمان طبيعى يك در ده هزار است كه به خاطر مجموع عواملى چون افزايش عفونت مادر، وجود عوارض داروهاى بى حسى و بى هوشى، خطر جراحى هاى اضافى، عوارض در باردارى بعدى و ... حاصل مى شود. «كارگاه سه روزه آموزش هاى غيردارويى كاهش درد زايمان» با انگيزه گسترش زايمان طبيعى و درك و پذيرش بيشتر اين نوع زايمان از سوى مادران، با استفاده از زمينه هاى مساعد فرهنگى و روحى - روانى اين نوع زايمان، از سوى دفتر سلامت خانواده و جمعيت وزارت بهداشت در تهران برگزار شد.
بى ترديد براى ارتقاى آگاهى جامعه از زايمانى مناسب، بايد ضريب گزينش افراد از انتخاب زايمانى آگاهانه و مطلوب بالا رود كه اين مسير جز در سايه توضيح و تبيين هر دو نوع زايمان و با برشمردن ويژگى ها و عوارض هر يك ميسر نخواهد بود.
با توجه به اينكه سازمان بهداشت جهانى اعلام كرده در هيچ منطقه اى، ميزان سزارين نبايد از ۱۵ درصد كل زايمان ها بيشتر باشد، آمارهاى به دست آمده در كشور ما حاكى از سهم ۴۰ درصدى سزارين از كل زايمان ها است.
آندريا رابرتسون از اساتيد آموزش هاى غيردارويى كاهش درد زايمان است كه با گذراندن دوره هاى مختلف آموزشى و پژوهشى دستاوردهاى علمى و تجربى خود را در بيست كشور دنيا (از جمله: انگلستان، ايتاليا، اسپانيا، مالزى، دبى، امارات و ...) در اختيار جامعه پزشكى و مادران متقاضى قرار داده است.
اين محقق و كارشناس استراليايى تجربه تلخ زايمان هاى طبيعى و عوارض روحى و جسمى ناگوارى كه خود در اين زمينه طى كرده است، فراروى آزمايش ها، تحقيقات و مطالعات خود قرار داده است. درد، عوارض پس از زايمان طبيعى كه ناشى از ناقص بودن مراقبت هاى پس از وضع حمل بوده، آموزش هاى ناكافى در خصوص شيردهى و در نتيجه كوتاه شدن دوران شيردهى نوزاد و به خصوص جدايى مادر و نوزاد پس از زايمان، از جمله موارد درخور تأمل در آسيب شناسى عوارض پس از زايمان بوده است و شايد ريشه پذيرش زايمان غيرطبيعى(سزارين)، بيش از زايمان طبيعى در همين موارد بوده است. زايمان طبيعى با وجود محسناتى چون تنفس بهتر و جلوگيرى از گريه بيش از اندازه نوزادان پس از زايمان، شروع زودهنگام شيردهى، پيشگيرى از زردى نوزاد، خروج سريع تر جفت و ... كه تقريباً همه مادران، كم و بيش بر آن واقف هستند همچنان گزينه در اولويت نيست.
رابرتسون در اين كارگاه آموزشى با تكيه بر الگوبردارى از روند طبيعى خلقت در جريان امر زايمان به آموزش پرداخت.
وى در اين رابطه به اقداماتى چون آگاهى دادن به مادران و استفاده از مشاركت آنها در پذيرش ملى اشاره مى كند و مى افزايد: «جهت برقرارى قوانين صحيح آموزش هاى باردارى، زايمان و شيردهى در استراليا ابتدا با گروهى كوچك كار را شروع كرديم سپس باتحت فشار قراردادن دولت تمامى قوانين بيمارستانها را تغيير داديم به طورى كه توانستيم به جاى قانون جدايى مادر از فرزند طرح هم اتاقى مادر و نوزاد را پياده كنيم. سپس در برابر قانون جدايى پدر از مادر هنگام معاينه ماما در اتاق زايمان ايستاديم و در اين راه دست هاى پدر رابه تخت مادر بستيم تا توانستيم موافقت بگيريم. در قدم بعدى به سمت مشاركت بچه ها و والدين در اين امر حركت كرديم. هر چند در اين مسير با مقاومت برخى پزشكان روبرو بوديم اما در نهايت با موافقت و همكارى بيمارستان ها روبه رو شديم.»
اين مدرس استراليايى در راه تحقق اهداف خود شعار انسانى زير را مدنظر قرارداده است: «حق طبيعى زنان ما است كه بدانند چه كارى براى آنها انجام مى شود و چه مشكلاتى متوجه آنها است. از حقوق اوليه بشرى است كه هرزن تصميم گيرنده جسمى باشد كه متعلق به اوست.»
و اما از ديگر تجربيات استفاده شده در اين كارگاه به كارگيرى فرايند فيزيولوژيك در امر زايمان است؛ «يعنى بازگشت به رفتارهاى طبيعى و ناخودآگاه» به طورى كه براساس برخى تحقيقات خوردن مايعات و غذاهاى سبك هنگام زايمان منعى ندارد ويا قدم زدن، نشستن و خم شدن زائو هنگام درد واكنش طبيعى مقابله با درد است. تا جايى كه علاوه بر آندريا برخى متخصصان و پژوهشگران زايمان طبيعى بر اين باور هستند «زن به طور ناخودآگاه بهترين وضعيت ممكن را هنگام زايمان به خود مى گيرد.» وضعيت هايى كه امروزه علم، مفيدبودن آنها را در تسهيل خروج جنين ازطريق افزايش قطرهاى لگنى تأييد كرده است. وضعيت هايى كه به طور ناخودآگاه و طبيعى در زائو ايجاد مى شود.
ديدگاه كارشناسان و متخصصان ايرانى و ارزيابى آنها از اين كارگاه چگونه است؟
دكتر نوشين جعفرى متخصص زنان و زايمان و مشاور دفتر سلامت خانواده و جمعيت وزارت بهداشت آموزش هاى ارائه شده در اين كارگاه را در تغيير نگرش نسبت به زايمان طبيعى مفيد ارزيابى كرد و از تدوين نتايج اين كارگاه در غالب درس نامه هايى براى استفاده ماماها و پاسخگويى به ضروريات جامعه خبرداد.
وى اشاعه صددرصدى مطالب ارائه شده را در كشور تقريباً غيرممكن عنوان كرد.
دكتر زهرانى كارشناس ارشد مامايى، دكتراى مديريت و عضو هيأت علمى دانشگاه شهيدبهشتى نگرش هاى اخير كشور ما را كه موجب افزايش ميزان سزارين شده است. ناشى از فلسفه فرض دانستن باردارى و زايمان به عنوان يك بيمارى عنوان كرد كه اصلاح اين مسأله اقداماتى را درپى مى آورد.
دكتر زهرانى فلسفه مقابل با ديدگاه اخير را، فيزيولوژيك دانستن روند زايمان عنوان كرد و اساساً نگرش با زايمان و برخوردهاى ثانوى مربوط به آن را بازتاب هريك از اين دو فلسفه دانست.اين عضو هيأت علمى دانشگاه خوشايندكردن و رواج زايمان طبيعى براى مادران را در سايه برگزارى چنين كارگاههايى و برخوردارى از تجارب به دست آمده از ساير كشورها، ضرورى برشمرد. معصومه شاه محمدى نيز كارشناس مسؤول امور مامايى وزارت بهداشت ضمن اشاره به كارگاه آمادگى زايمان طبيعى كه درمهرماه ۱۳۸۲ توسط ماما مسؤول بلوك زايمان استان تهران برگزارشده از تدوين پروتكل كلاس هاى آمادگى زايمان و كتاب هاى مربوطه توسط وزارت بهداشت خبرداد.بنابر اظهارات وى در اين پروتكل هشت كلاس آموزشى براى مادران باردار پيش بينى شده است كه تعدادى از اين كلاس ها با حضور همسر و برخى با حضور همراه ديگر كه هنگام زايمان حاضر خواهدشد تشكيل مى شود.وى همچنين اظهاراميدوارى كرد احتمالاً مراكز آمادگى زايمان توسط ماماها در بخش خصوصى راه اندازى مى شود كه اين روند به جذب ۱۶ هزارماماى فارغ التحصيل مى انجامد.
در ادامه وى به بيمارستان دوستدار مادر اشاره كرد كه در آنها همراه، كنارمادر از لحظه درد تا زايمان حضور دارد تا زايمان به صورت مطلوب ترى پشت سرگذاشته شود.
اميدواريم با ترويج زايمان هاى طبيعى موفق بدون مداخلات پزشكى دركنار زايمان هاى غيرطبيعى مادران كشور ما همراه مادران سراسر دنيا با قدرت و ابتكار عمل بيشترى به انتخاب هريك از اين زايمان ها دست زنند و پذيراى عواقب هريك دركنار ويژگى هاى باقى مانده باشند كه در اين صورت اين فرايند نخستين گام حركت به سوى آرمان هاى اندريارابرتسون ۵۷ ساله، محقق و كارشناس آموزش هاى غيردارويى كاهش دردزايمان براى دستيابى زنان به اين حق طبيعى مى شود كه بدانند چه كارى براى آنها انجام مى شود و چه مشكلاتى متوجه آنها خواهدبود؟
|
