پرديس شكيبا
خوشبختانه چندسالى است معلمان انشاء پاسخ سؤال خود را پيدا كرده اند و بالاخره متوجه شده  اند كه «علم بهتر است يا ثروت!» و لازم نيست هر سال اين سؤال را از دانش آموزان بپرسند!!
البته دانش آموزان آن سالها هم كه امروز دوران جوانى را مى گذرانند قطعاً بهتر از دوران كودكى متوجه شده اند كه«علم بهتر است يا ثروت».
موضوع ازدواج و مشكلات آن. ادامه تحصيل، مسكن، كار و ... از هر كلاس درسى واضح تر و بهتر مسائل را مطرح مى كند! البته اميدوارم براى اين سؤال پاسخ درستى پيدا كرده باشند! زيرا بعضى اوقات ديدن جوانى كه بعد از انتظار رفتن به دانشگاه و گذشتن از سد كنكور و تحمل شرايط دانشجويى، خوابگاه و ... تازه همه را رها مى كند و به سراغ كار آزاد مى رود، تا زندگى را بگذراند ، خود سؤالى مى شود كه به راستى او چه پاسخى پيدا كرده است؟!
شايد اگر چيزى به اسم پول نبود شرايط زندگى، روابط انسانها و خيلى مسائل ديگر بهتر از آنچه در حال حاضر است، مى شد.
- اگر پولى وجود نداشت تا با داشتن آن به چيزهايى كه مى خواهيم برسيم( البته نه در همه موارد، فقط در امور مادى زندگى) و با نداشتن آن به حسرت و انتظار بنشينيم، چه اتفاقى مى افتاد؟!
- پيش از اينكه پولى وجود داشته باشد مردم چه مى كردند؟ و...
پاسخ به سؤال هاى ساده از راهى ساده تر
بياييد به زمانى كودكيمان بازگرديم. شما مشغول خوردن آب نبات چوبى هستيد و من ۲ تا آدامس بادكنكى دارم! اگر نتوانم آب نبات چوبى خوردن شما را تحمل كنم، قطعاً وارد دادوستد مى شوم
«ببين! اگر بهت آدامس بدهم، به من يك آب نبات چوبى مى دهى؟!»
در حقيقت معامله و دادوستد مى كنيم. همان كارى كه انسان در نخستين مرحله از زندگى اقتصادى خود برداشت.
البته اين پيشنهاد من، ممكن است مورد قبول يا رد شما واقع شود. اگر اصلاً آدامس نخواهى يا تمايلى به آب نبات چوبى خوردن من نداشته باشى چه اتفاق ناخوشايندى پيش خواهد آمد؟ اينجاست كه من بايد فكر جديدى كنم و پيشنهاد ديگرى بدهم. پيشنهاد چيزى كه براى تو با ارزش تر باشد و ...
اينطور شد كه انسان تصميم گرفت پول را به عنوان همان واسطه با ارزش رد و بدل كند!
در طى قرن هايى كه گذشته است مردم از پول و سكه براى دادوستد كالاها استفاده كرده اند. بنابراين اگر ۲ عدد آدامس براى معامله و دريافت آب نبات چوبى مناسب نباشد حتماً پول جايگزين خوبى است.
يك اسكناس يا سكه به تنهايى ارزش ندارد. آنچه باعث با ارزش شدن آنها شده است پذيرش مردم است، اينكه ما قبول كرديم از آنها براى به دست آوردن كالاها و يا خدمات به خوبى استفاده كنيم. در غير اين صورت تكه اى كاغذ يا فلز بيشتر نيستند!
پول چه كارى انجام مى دهد؟
- واسطه مبادلات ماست و آن را در عوض دادن و گرفتن كالا يا خدمات رد و بدل مى كنيم.
- استانداردى مناسب براى ارزش گذارى كالاها و خدمات است.
- وسيله اى مناسب براى پس انداز و ذخيره ارزشها و دارايى هاست.
پول در گذر زمان
معامله پاياپاى (درست مانند مثال آدامس و آب نبات چوبى!) مردم قبل از هركارى به اين نوع معامله به عنوان نخستين شيوه اقتصادى نگاه مى كردند و كالايى را با كالاى مورد نيازشان عوض مى كردند.
از سال نه تا شش هزار سال پيش از ميلاد احشام به عنوان واحد معاملات به حساب مى آمدند بعدها كه كشاورزى گسترش يافت، مردم محصولات كشاورزى خود را براى مبادله استفاده مى كردند براى مثال كشاورزى از كشاورز ديگر مى خواست به عوض گندم به او سيب بدهد!
- در مرحله بعد از «صدف» استفاده شد. در حدود سال ۱۲۰۰ پيش از ميلاد در چين صدف را به عوض پول رد و بدل مى كردند.
- نخستين پول فلزى: در چين در سال ۱۰۰۰ پيش از ميلاد نخستين صدف هاى مصنوعى را ساختند و همين حركت باعث شد به فكر استفاده ازفلز وساخت واسطه اى فلزى باشند. در برخى موارد از ابزارهايى همچون «بيل» يا «كارد» هم استفاده مى كردند.
- در تكميل اين تجربه بود كه سكه هاى گرد فلزى را ساختند و روى آن را سوراخ مى كردند تا بتواند با اتصال آنها به يكديگر رشته اى ايجاد كنند!
- سكه هاى نقره اى: در حدود سال ۵۰۰ پيش از ميلاد تكه هايى از فلز نقره  را براى مبادله انتخاب كرده بودند. كارى كه ايرانيان نيز در گسترش آن نقش مهمى داشتند.
- پول چرمى: در سال ۱۱۸پيش از ميلاد، اسكناس ها را به شكل پول چرمى درست مى كردند. براى اين كار از پوست آهوى سفيد براى مبادله كالا استفاده مى شد. اين مرحله از تكامل پول نخستين قدم در تهيه اسكناس هاى كاغذى بود.
- پول كاغذى يا اسكناس: از قرن ۹ تا ۱۵ بعد از ميلاد در چين نخستين پول واقعى كاغذى به عنوان ابزارى براى دادوستد استفاده شد. (درحالى كه تمدن هاى اروپايى هنوز پول كاغذى نداشتند!
- Pottach: اصطلاحى رايج در ميان سرخپوستان آمريكاى شمالى بود. آنها از هدايايى در مهمانى ها و مراسم مختلف به عوض پول استفاده مى كردند. البته با گذشت زمان اين هدايا خود مشكل ساز شد و افراد براى نشان دادن قدرت يا وضعيت اجتماعى خود سعى مى كردند هديه اى با ارزش تر از هديه ديگرى تهيه كنند و كم كم اين روش خارج از كنترل شد.
- wampum ، در يك دوره هم سرخ پوستان آمريكايى به جاى استفاده از پول از صدف هاى براق و زيبايى به نام wampum استفاده مى كردند.
... آنچه مردمى از فرهنگ ها و مليت  هاى مختلف در مورد پول مى گويند:
- من توانايى هايم را از پدرومادرم (هر دو) به ارث برده ام. توانايى مادرم را در «خرج كردن پول» و توانايى پدرم را «در به دست نياوردن پول»!
- پول به شيوه  اى صحبت مى كند كه مردم با هرزبانى آن را مى فهمند!
- كسانى كه دارايى، توانايى و ... دارند فكر مى كنند كه عشق مهمترين و بهترين چيزى است كه مى توان به دست آورد، اما افراد فقير مى دانند كه پول مهمترين است.
بدون وجود زنان، هيچ پولى در دنيا معنا ندارد.
- پول مانند حس ششم است، بدون آن نمى توان از ۵ حس ديگر به خوبى استفاده كرد.
- انسان ها، معمولاً آنقدر كه مراقب پولشان هستند، مواظف اصول اخلاقى و رعايت آنها در رفتارهايشان نيستند.
- پول فشارسنجى است كه با آن مى توان ميزان فضائل اخلاقى در يك جامعه را سنجيد.
- اگر هر كارى را فقط براى پول انجام دهى موفق نمى شوى!
- پول با انسان صحبت مى كند. اما نمى دانم چرا پول هاى من فقط خداحافظ مى گويند!
- به خاطر پول ازدواج نكن، تو مى توانى آن را ارزان تر قرض بگيرى.
- پول بيش از حد، جوانى را نابود مى كند.
- به دست آوردن پول از نگه داشتن آن ساده تر است.

اگر اين روزها سرى به بازارها و فروشگاهها بزنيد، در ويترين آنها حتماً با نرم افزارها و برنامه هاى جديد كامپيوترى روبرو مى شويد. توليد و گسترش برنامه هاى جديد اطلاعاتى براى استفاده هاى مختلف، توانسته نظر بسيارى از مردم را جلب كند. اينها محدود به جست وجوهاى پيشرفته و يا طراحى هاى قطعات و نقشه كشى و ... نيست، بلكه اين نرم افزارها مى توانند در پيش بينى رويدادها، برنامه ريزيهاى كارى و حتى خريد از فروشگاهها هم كمك كنند.
ديگر آناليز يك پروژه و تعيين قيمت براى اجزاى يك پروسه كارى يا تحقيقاتى كار سخت و طاقت فرسايى نيست.اما اين، تنها يك روى سكه است. در دنياى مدرن امروز، نيروى كار وابستگى غريبى به برنامه هاى كامپيوترى پيدا كرده اند و «نياز» به آنها وابسته به تسلط به كاربرى از نرم افزارهاست. ديگر نيازى به «حضور جمعى» در كارگاه براى «توليد» نيست. تنها تعداد اندكى در اتاقك هاى كوچك مى توانند بزرگترين ابزار و وسايل را بسازند. انسانهاى عصر جديد بيشتر از كارهاى فكرى و طراحى، بايد به دنبال كار خدماتى باشند. تكنولوژى بار ديگر به جاى خدمت به انسان، تبديل به عنصرى «انحصارى» شده كه تنها گروه اندكى قادر به بهره مندى از آن هستند. درواقع فكر كردن، برنامه ريزى، طراحى، ايده  هاى نو، كشف و اختراع و ... كار گروه معدودى است و مصرف هم وظيفه بخشى ديگر از مردم. اينجاست كه بايد درباره تكنولوژى با ظرافت برخورد كرد. زندگى انسانها و توانايى فكر آنها از هر چيزى ديگرى در دنيا مهم است.

من دنبال خانم نفيسه نورى مى گردم. مدتى است كه از او خبرى ندارم. اگر كسى او را مى شناسد به من هم اطلاع دهد.
معصومه محسنى
masomehmohseni@yahoo.com
ما جمعى از جوانان شهرستان قائمشهر تصميم گرفته ايم براى استفاده صحيح از رايانه و اينترنت، كلاس آموزش رايگان IT براى عموم مردم برگزار كنيم. از كسانى كه مى توانند به ما كمك كنند، مى خواهيم كه به ما mail بزنند.
بهرام نورى
noriB@yahoo.com