گفت وگوى اين بار ما با على طاهرى رئيس سازمان بنادر و كشتيرانى يك تفاوت اساسى داشت. برخلاف مصاحبه هاى گذشته كه ميهمان وى بوديم، اين بار طاهرى به همراه چند تن از معاونانش به روزنامه ايران آمدند. گپ و گفت ما ابتدا از مسائل روز ايران و جهان آغاز شد و در ادامه وارد بحث واگذارى شركت تايدواتر خاورميانه شديم. همزمان با به تعويق افتادن واگذارى اين شركت توسط سازمان خصوصى سازى حرف و حديث هاى فراوانى راجع به اين كه سازمان بنادر از واگذارى تايدواتر طفره مى رود به راه افتاد و طى اين مدت مسئولين سازمان بنادر موضع گيرى مشخصى درباره اين گفته ها اتخاذ نكرده بودند. ما هم از اين فرصت استفاده كرديم تا با طور شفاف ماجرا را از زبان رئيس سازمان بنادر و كشتيرانى بشنويم.
عدم توجه كافى به صنايع دريايى، نداشتن تقسيم كار بندرى، تحريم ها و طرح توسعه بندر شهيد رجايى از ديگر مسائلى بود كه مطرح شد و دكتر على طاهرى به همراه عليرضا ساطعى معاون امور بندرى و مناطق ويژه خود به آنها پاسخ گفت.
رئيس سازمان بنادر و كشتيرانى يك خبر خوش به مسافرانى كه علاقه مندند از طريق دريا سفر كنند نيز داد. تحويل ۳۰ شناور مسافرى مدرن ۴۰ نفره به تعاونى قايقداران مسافرى كه تا نيمه اول سال جارى اتفاق خواهد افتاد ضريب ايمنى سفرهاى دريايى را كه آن هم بخشى فراموش شده است، افزايش خواهد داد.
علت به تعويق افتادن واگذارى شركت تايدواتر چه بود و آيا سازمان بنادر و كشتيرانى براى اين واگذارى تمايل دارد
آنچه كه نظر سازمان بنادر و كشتيرانى است، حتى تعويق در واگذارى شركت تايدواتر نيست و در هيچ يك از موضع گيرى هاى سازمان در اين خصوص صحبتى از به تعويق انداختن خصوصى سازى تايدواتر به چشم نمى خورد. در اوايل بحث واگذارى تايدواتر سازمان نظراتى در مورد نحوه اين واگذارى به سازمان خصوصى سازى اعلام كرد كه برخى از آنها توسط اين سازمان پذيرفته شد. پس از آن سازمان خصوصى سازى تاريخى را براى واگذارى اعلام كرد و در روز موعود توسط اين سازمان واگذارى تايدواتر لغو شد. تاكنون نيز سازمان بنادر هيچگونه توضيحى از سازمان خصوصى سازى در مورد علت به تعويق افتادن واگذارى تايدواتر دريافت نكرده است.
اما از نظر سازمان بنادر به محض اين كه زمينه لازم براى انجام واگذارى فراهم شود اين كار بدون تأخير انجام خواهد شد. در مجموع خصوصى سازى جزو استراتژى هاى بخش حمل ونقل دريايى است و تايدواتر نيز از اين قاعده مستثنى نيست.
دقيقاً شب قبل از روز اعلام شده براى واگذارى تايدواتر، طى تماسى تلفنى با رئيس سازمان بورس و اوراق بهادار نظر سازمان بنادر در خصوص حضور خارجى ها در بحث واگذارى تايدوتر اعلام شد. اما فكر نمى كرديم كه فرداى آن روز واگذارى انجام نشود.
در حال حاضر در هر تاريخى كه سازمان خصوصى سازى اعلام كند، واگذارى تايدواتر مى تواند اتفاق بيفتد و تنها هماهنگى هاى تخصصى براى اين كار نياز است. شركت تايدواتر به دليل ارائه خدمات كاملاً تخصصى و منحصر به فرد از ديد سازمان بنادر بايد به يك مجموعه توانمند واگذار شود.
از شركت هاى دولتى به بچه هايى تعبير مى شود كه توسط مديران دولتى بزرگ شده اند، اين نسبت بين شما و شركت تايدواتر وجود ندارد
تنها محلى كه سازمان بنادر سهام دارد شركت تايدواتر است كه براساس اصل ۴۴ علاقه منديم آن را واگذار كنيم. اما در مجموع سازمان بنادر در خصوص نحوه واگذارى صحبت داشت نه در مورد كل واگذارى.
مجموعه هايى كه توانايى اداره شركت تخصصى تايدواتر را داشته باشد در كشور وجود دارند
اگر مذاكرات امر واگذارى با مديريت سازمان بنادر و كشتيرانى به عنوان متولى صنايع دريايى در كشور انجام شود، مى توانيم با شناختى كه از توانمندى شركت ها داريم، توانمندترين آنها را براى اداره تايدواتر دور هم جمع كنيم. حال اگر اين مجموعه ها بخواهند با شركت هاى خارجى هم همكارى كنند، راه براى اين كار نيز باز است. ولى مجموعه هاى غيرتخصصى كه صرفاً با اتكا به منابع مالى خود وارد عرضه تايدواتر شوند ممكن است نتوانند انتظارات تخصصى را برآورده كنند.
در هر صورت تايدواتر در حال حاضر بزرگترين شركت عمليات كانتينرى در كشور است. از اين رو سازمان بنادر بايد به يك اطمينان نسبى در مورد توانمندى شركت خريدار برسد. اگر شركتى كه در آينده اداره تايدواتر را بر عهده مى گيرد توان تخصصى مورد نياز را نداشته باشد، به طور قطع حمل و نقل دريايى كشور با يك خلأ جدى مواجه خواهد شد. علاوه بر آن روز به روز به حجم تجارت كانتينرى ايران وجهان افزوده مى شود به طورى كه تا شش سال آينده كل تجارت كانتينرى دنيا به يك ميليارد TEU كانتينر خواهد رسيد و اگر ما بخواهيم سهم فعلى خود را از اين تجارت حفظ كنيم نيازمند مديريت هاى قوى در اجراى كار هستيم.
بحث ورود خارجى ها چقدر جدى است
خارجى ها براى خريد سهام تايدواتر بسيار علاقه مندند. يكى از نگرانى هاى اساسى ما در بحث واگذارى تايدواتر اين است كه سرمايه اندوخته تايدواتر انگيزه حضور برخى از متقاضيان سهام اين شركت باشد نه مديريت آن.
چه كشورهايى متقاضى تايدواتر هستند
تاكنون مجموعه هايى از امارات متحده عربى، فيليپين و شركت هندوجا كه شركتى هندى است و توافقاتى نيز با شركت دى- پى- ورد امارات داشته،تمايل خود را براى خريد سهام تايدواتر اعلام كرده اند.
از آنجا كه بندر شهيد رجايى مهمترين بندر كشور است و ترمينال كانتينرى آن مهم ترين بخش اين بندر است، ما اعتقاد داريم كه مديريت ترمينال كانتينرى اين بندر بايد يك مديريت ايرانى باشد و خارجى ها نيز مى توانند با استفاده از مدلى در اين كار سهيم باشند. اگر غفلتى انجام شود و مديريت اين ترمينال از دست ما خارج شود شايد نتوان پيامدهاى آن راجبران كرد.
در بحث حضور خارجى كه به شركت هايى اهميت مى دهيم كه اعتبار و عملكرد بين المللى مناسبى داشته باشند و بتوان از مديريت و نفوذ آنها در بازار كانتينرى استفاده كرد.
اگر موافق باشيد از بحث واگذارى تايدواتر خارج شويم و به مباحث كلى تر بپردازيم. در حال حاضر توجه و سرمايه گذارى مناسبى در صنايع جانبى دريايى مانند خارج سازى كشتى، اوراق كردن كشتى و ساير صنايعى كه در دنيا موسوم است، نمى شود. علت اين بى توجهى چيست و چه برنامه هايى براى رونق آنها داريد
صنعت دريايى به عنوان يكى از زيرمجموعه هاى دريانوردى، زير بخش هاى بسيارى را درون خود دارد كه متوليان متعددى نيز دارد. يكى از متوليان اصلى اين بخش وزارت صنايع و معادن است كه انجام هر حركتى نيازمند هماهنگى با آن است. من فكر مى كنم سازمان بنادر و كشتيرانى در بخش هايى كه مربوط به آن بوده، تلاش خود را كرده است.
يكى از مصاديق آن فعاليت تمام شناور سازهاى مسافرى در كشور با استفاده از وجوه اداره شده سازمان است كه بويژه در چندسال اخير گسترش بيشترى يافته است. براى مثال در چند سال آينده كشتى هاى بسيارى هستند كه بايد اوراق شوند و اين صنعتى است كه مى تواند سودآورى زيادى داشته باشد. يكى از راه هايى كه مى توانست صنايعى از اين دست را فعال كند سرمايه گذارى دولتى در آنهاست كه براساس سياست هاى اصل،۴۴ دولت از حضور در آن منع شده است. از اين رو سازمان بنادر سعى دارد با فراهم كردن بسترها، زمينه حضور بخش غيردولتى را در اين صنايع ايجاد كند.
در مواردى كه براى انجام آنها توان داخلى وجود نداشته باشد از تركيب داخلى - خارجى استفاده كنيم.
به اعتقاد من كلاً در بخش دريايى كشور كه صنايع دريايى نيز جزئى از آن است يك غفلت تاريخى صورت گرفته كه خوشبختانه طى چند سال اخير حركت هايى براى جبران اين عقب ماندگى انجام شده است.
در مجموع اگر توجه شايسته اى به بخش دريايى شود صنايع جانبى آن نيز در كنار اين رشد، فعال خواهند شد. در تمام بخش هاى صنايع دريايى به تازگى ورود پيدا كرده ايم. در برخى از بخش ها نيز هنوز هيچ اقدامى صورت نگرفته يا موفق نبوده است. صنعت كشتى سازى، يكى از اين بخش هاست كه متأسفانه به رغم مزيت هاى فراوان، در اين صنعت موفقيتى نداشته ايم. همانطورى كه اشاره شد بايد برنامه ريزى كلان كشور براساس يك كشور دريايى صورت بگيرد.
يكى از مسائلى كه ممكن است در آينده به يك تهديد تبديل شود، نداشتن يك تقسيم كار متناسب بين بنادر كشور است. در حال حاضر بخش عمده اى از تجارت دريايى كشور بر عهده بندر شهيد رجايى است و ساير بنادر نقش ناچيزى در مقايسه با اين بندر دارند. براى حل اين مشكل و انجام يك آمايش بندرى چه برنامه اى داريد
بندر شهيد رجايى در حدود ۵۰ درصد عمليات تخليه و بارگيرى كشور را انجام مى دهد كه نظرشما را تأييد مى كند. ولى براى حل اين مشكل مطالعات طرح جامع بازرگانى بنادر كشور طى ۱۰ سال آينده را انجام داديم كه فاز اول آن به پايان رسيده و براساس آن نقش بنادر كشور در ارتباط با بنادر منطقه و جهان و همچنين توزيع وظايف بين بنادر را مشخص كرده ايم كه تمام طرح هاى توسعه نيز براساس اين طرح انجام مى شود. از اين رو و براساس اين طرح توسعه بندر شهيد رجايى به سمت تمركز بر كانتينرى شدن پيش مى رود. علاوه بر طرح جامع ۱۰ ساله طرح خاصى براى بندر شهيد رجايى تا سال ۲۰۴۰ ميلادى انجام شده است كه تمام فعاليت هاى بندر براساس اين طرح انجام مى شود.
ساير بنادر نيز براساس نقشى كه به آنها داده شده است، به طور همزمان روند توسعه را طى مى كنند. براين اساس توسعه عمليات كانتينرى در ساير بنادر كشور توسعه چندانى داده نمى شود و تنها براساس نيازهاى محيطى بندر انجام خواهد شد و قطب كانتينرى بنادر، بندر شهيد رجايى خواهد بود.
علاوه بر اين ظرفيت توسعه بسيارى از بنادر اشباع شده است. در شمال كشور به جز بندر اميرآباد ظرفيت توسعه بنادر اشباع شده است. در جنوب نيز به جز بندر شهيد رجايى، جاسك و چابهار نيازى به توسعه احساس نمى شود. در اين زمينه با توسعه بندر چابهار اين بندر با اضافه شدن به بنادر شهيد رجايى، امام (ره) و بوشهر به قطب چهارم بنادر جنوبى كشور تبديل خواهد شد.
بندر جاسك نيز با مذاكراتى كه با وزارت نفت صورت گرفته است عمدتاً به عنوان يك بندر نفتى توسعه خواهد يافت.
علاوه بر اين بايد دنبال آن باشيم كه نقش بنادر را از بنادر نسل اول به نسل سوم متحول كنيم و ارزش افزوده بيشترى خلق كنيم.
تحريم هاى اقتصادى ايران در روند تجارت دريايى كشور چه تأثيرى داشته است
يكى از اهداف تحريم ها، كاهش تجارت دريايى ايران است. ولى با توجه به اين كه اين تحريم ها بحث جديدى نيست و از ساليان گذشته با آن مواجه بوده ايم، در حال حاضر چگونگى مديريت آن را آموخته ايم. از سوى ديگر بسيارى از اين تحريم ها از تهديد به فرصتى براى رشد كشور تبديل شده اند.
در مجموع اين گونه تحريم ها تأثير چندانى در بخش دريايى كشور نگذاشته است. ناوگان دريايى كشور به دليل قدرتمندى و توان بالا به راحتى تحت تأثير تحريم ها قرار نمى گيرد. هم اكنون ۱۹ خط كشتيرانى معتبر دنيا به بنادر كشور رفت و آمد دارند. در بخش جذب سرمايه گذارى نيز عملكرد مناسبى داشته ايم.
در سال ۸۶ در حالى كه در شرايط تحريم به سر مى برديم يك جهش در جذب سرمايه گذارى داشتيم. از نظر عملكرد و تجهيزات بنادر نيز وضعيت بسيار مناسبى داريم. اگر به هر دليلى تا ۱۰ سال آينده نتوانيم تجهيزات جديدى به بنادر اضافه كنيم، هيچ مشكلى در اين زمينه به وجود نخواهد آمد.
در مجموع بخش دريايى كشور به دليل انعطاف پذيرى بالا توانايى تطبيق خود را با هر شرايطى دارد.
طرح توسعه بندر شهيد رجايى در چه وضعيتى است
فاز دوم طرح توسعه بندر شهيد رجايى در حال حاضر ۲۰ درصد پيشرفت فيزيكى دارد كه تنها مشكلى كه براى ادامه آن وجود دارد صدور مجوز وزير راه و ترابرى براى بازكردن LC خريدهاى خارجى اين طرح است. البته تمام كارهاى اجرايى آن انجام شده و با اخذ اين مجوز به سرعت اين كار انجام خواهد شد. هم اكنون سازمان بنادر و كشتيرانى از محل منابع داخلى خود اين طرح را پيش مى برد كه با تأمين اعتبارات دولتى آن شتاب بيشترى خواهد گرفت.
كل اعتبار موردنياز براى اين طرح چقدر است
در حدود ۴۰۰ ميليون دلار است كه سازمان بنادر سهم خود را از محل منابع داخلى خود به مرور پرداخت مى كند و مابقى آن بايد از طريق حساب ذخيره ارزى تأمين شود.
