گروه اجتماعى- سيدحسين قاآنى: براساس قانون بيمه بيكارى مصوب سال ۱۳۶۹ مجلس شوراى اسلامى، بيكار فردى است كه بدون ميل و اراده بيكار شده و آماده كار باشد. به همين منظور سازمان تأمين اجتماعى نيز براى صيانت از حقوق كارگران و نيروى كار با تأسيس صندوق بيمه بيكارى شرايطى را فراهم كرده است تا فرد بيمه شده پس از پرداخت حق بيمه در صورتى كه دچار بيكارى شود بتواند از مزاياى قانون بيمه بيكارى و دريافت مقررى براى گذران معيشت خود استفاده كند.
|
|
|
اين تسهيلات در حالى از سوى دولت ارائه مى شود كه به گفته سيدمحمد جهرمى، وزير كار و امور اجتماعى هم اينك ۳۰ درصد مشاغل در ايران زير پوشش بيمه تأمين اجتماعى است و حدود ۹۶ درصد از اين افراد بيمه اجبارى دارند، لذا با مرورى بر اين آمار و بررسى وضعيت صندوق بيمه بيكارى مى توان نتيجه گرفت كاهش تعداد مقررى بگيران، پرداخت به هنگام مستمرى به فرد بيكار، ايجاد اشتغال مجدد براى بيكاران، جلوگيرى از تعطيلى كارگاه ها و برقرارى تعادل در بازار كار از مهمترين برنامه ها و اولويت هاى دولت نهم درخصوص كارگران در سه سال اخير بوده است. به همين منظور دولت هر سال با اختصاص ميلياردها تومان تسهيلات بانكى تلاش دارد تا اشتغال مجدد مقررى بگيران و كاهش نرخ بيكارى در حوزه كارگرى را فراهم كند. امسال نيز از سوى دولت بيش از هزار ميليارد تومان تسهيلات در اختيار بانك رفاه كارگران قرار گرفته است تا براى مسائل مذكور هزينه شود.
پرداخت بيمه بيكارى به ۱۴۸ هزار بيمه شده
احمد پايور معاون اداره كل امور فنى امور بيمه شدگان سازمان تأمين اجتماعى در گفت وگو با خبرنگار« ايران» درباره پرداخت بيمه بيكارى مى گويد: « به منظور صيانت از نيروى كار، ارتقاى سطح مهارت فنى آنها و ايجاد فرصت و ظرفيت براى كارفرمايان نسبت به تغيير ساختار اقتصادى خود سازمان تأمين اجتماعى متناسب با ارزش سنواتى به عنوان مستمرى ، بيمه بيكارى به مشمولان پرداخت مى كند . در حال حاضر بنابر آمار ارائه شده در سال ۸۶ به طور متوسط به ۲۶۷ هزار نفر مقررى پرداخت شده است كه از اين تعداد گروهى از مقررى بگيران از زير پوشش صندوق بيمه بيكارى خارج شدند و مجدداً به چرخه كار بازگشتند.
همچنين افراد باقيمانده كه حدودا
ً ۱۱۸ هزار نفر را شامل مى شود كماكان در سال ۸۷ هم از سازمان تأمين اجتماعى مقررى مى گيرند اما به طور كلى ۱۴۸ هزار و ۹۱۴ نفر زير پوشش صندوق بيمه بيكارى هستند و ميانگين مستمرى دريافتى مشمولان ۲۶۱ هزار تومان و پائين ترين ميزان آن حداقل ۲۲۰ هزار تومان است .» وى با بيان اين كه در حال حاضر همه مشمولان قانون تأمين اجتماعى كه تابع قوانين كار هستند مشمول مقررات قانون بيمه بيكارى مى شوند ، درباره افرادى كه از شمول مقررات اين قانون مستثنى هستند، مى افزايد: «بازنشستگان و از كارافتادگان كلى، صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بيمه شدگان اختيارى و اتباع خارجى از جمله افرادى هستند كه بيمه بيكارى به آنها تعلق نمى گيرد . اما اگر بيمه شده قبل از بيكار شدن حداقل شش ماه سابقه پرداخت بيمه را داشته باشد مستمرى بيمه بيكارى به او پرداخت مى شود. البته بيمه شده مكلف است ظرف ۳۰ روز از تاريخ بيكارى با اعلام مراتب بيكارى به واحدهاى كار و امور اجتماعى آمادگى خود را براى اشتغال به كار تخصصى و يا مشابه آن اطلاع دهد . همچنين اگر كارگرانى كه در زمان دريافت مقررى بيمه بيكارى به شغل يا مشاغلى گمارده مى شوند ميزان حقوق و مزاياى آن از مقررى بيمه بيكارى متعلقه كمتر باشد ، مابه التفاوت دريافتى بيمه شده از حساب صندوق بيمه بيكارى پرداخت خواهد شد. ضمناً مدت دريافت مقررى بيمه بيكارى جز سوابق پرداخت حق بيمه فرد بيمه شده به لحاظ بازنشستگى، از كارافتادگى و فوت محسوب خواهد شد.»
پايور اظهار مى دارد كه از سال ۶۹ تا پايان سال ۸۶ يك ميليون و ۴۲۰ هزار نفر به تناوب وارد صندوق بيمه بيكارى شده اند و در حدود ۲ ميليون و ۲۷۷ هزار نفر سال مقررى دريافت كرده اند. البته جمع پرداخت مقررى از زمان برخوردارى از مزاياى بيمه بيكارى اعم از دوره اجراى آزمايشى و يا دائمى آن براى مجردين حداكثر ۳۶ ماه و براى متأهلين حداكثر ۵۰ ماه براساس سابقه كلى پرداخت حق بيمه است. افراد مسن مشمول اين قانون هم كه بيش از ۵۵ سال سن دارند تا زمانى كه مشغول به كار نشده اند مى توانند تا زمان رسيدن به سن بازنشستگى زير پوشش بيمه بيكارى باقى بمانند. به طور كلى كل مبلغ پرداختى به مشمولان بيمه بيكارى در طى ۱۷ سال گذشته رقمى بالغ بر هزار و ۷۰۰ ميليارد تومان به ارزش سنواتى است. به گفته معاون اداره كل امور فنى بيمه شدگان سازمان تأمين اجتماعى ميزان اعتبارى كه از سوى دولت در سال ۸۷ براى صندوق بيمه بيكارى درنظر گرفته شده است رقمى معادل ۹۳۳ ميليارد تومان است كه اين رقم در مقايسه با سال گذشته افزايش داشته است.
تسهيلات هزارميلياردى دولت به كارفرمايان براى جذب مقررى بگيران
پايور در پاسخ به اين سؤال كه براى كاهش مقررى بگيران و ايجاد اشتغال مجدد براى آنها سازمان تأمين اجتماعى چه طرحها و تسهيلاتى را ارائه داده است، مى گويد : «سال گذشته يكى از طرح هايى كه با همكارى وزارت كار و امور اجتماعى براى جلوگيرى از بيكار شدن كارگران و كاهش مقررى بگيران اجرا شد طرح اشتغال مجدد مقررى بگيران از سوى كارفرمايان بود. در اين طرح براساس تبصره يك ماده شش قانون بيمه بيكارى كارفرمايان مى توانند با به كارگيرى مقررى بگيران بيمه بيكارى تنها ۳۰ درصد حقوق آنها را پرداخت كنند و ۷۰ درصد حقوق باقيمانده كارگران را سازمان تأمين اجتماعى از محل صندوق بيمه بيكارى پرداخت كند.
اين طرح بيشتر به منظور حمايت از كارگاهها و واحدهاى توليدى تازه تأسيس كه توان پرداخت حقوق كامل كارگران خود را ندارند، اجرا مى شود. بنابراين كارگاههاى مشمول قانون كار مى توانند تقاضاى خود را شامل تعداد نيروى موردتقاضا، ميزان حقوق قابل پرداخت و تركيب نيرو به اداره هاى كار محل سكونت خود ارائه دهند و چند روز پس از تحويل فرم درخواست از مزاياى اجراى اين طرح استفاده كنند.
وى درباره استقبال از اين طرح در تهران و استانها مى افزايد: در ابتداى كار طرح مذكور با مشكلاتى روبه رو بود كه از سوى كارفرمايان كمتر مورداستقبال قرار گرفت. اما پس از رفع مشكلات و ايجاد نرم افزارهاى لازم استقبال خوبى از سوى كارفرمايان صورت گرفت به طورى كه در برخى از استانها مثل اصفهان، خراسان رضوى، تهران، كرمان و لرستان تعداد قابل توجهى نيروى انسانى جذب كار شدند . مثلاً در اصفهان بنا بر گزارش سازمان كار و امور اجتماعى اين استان سال گذشته بيش از هزار مقررى بگير با اجراى ۲۰۰ طرح در بخش تسهيلات اشتغال مجدد كارگاهى مشغول به كار شده اند و رقمى در حدود ۱۰ ميليارد تومان صرف اين كار شده است.
وى درباره اجراى طرح دوم براى كارفرمايان مى افزايد: در طرح اشتغال مجدد مقررى بگيران بيمه بيكارى ، به كارفرمايانى كه از مقررى بگيران بيمه بيكارى استفاده كنند به ازاى هر كارگر
۱۰ ميليون تومان تسهيلات پرداخت مى شود كه سال گذشته اجراى اين طرح به دو شكل بود يكى اينكه از طريق صندوق مهر رضا تسهيلات مالى پرداخت شد و براساس آمار ارائه شده حدود ۷۸۱ نفر به صورت كارگاهى جذب كار شدند همچنين حدود ۱۷۰۰ نفر هم به صورت خوداشتغالى از تسهيلات ۱۰ ميليون تومان دولت استفاده كردند كه سود حاصل از بازپرداخت آن چهار درصد است و فرد متقاضى بعد از شش ماه از دريافت وام سود حاصل از وام بانكى را پرداخت مى كند. البته اين طرح با تغييراتى از صندوق مهر رضا(ع) به بانك رفاه كارگردان منتقل شد كه اين بانك هم تا پايان اسفندماه سال گذشته با تصويب ۱۱۵۲ طرح كارفرمايان ، زمينه اشتغال مجدد ۸۹۸۰ نفر از كارگران را برقرار كرد.
همچنين براى جلوگيرى از تعطيلى برخى كارگاه ها و بيكارى كاركنان آنها اين بانك تسهيلاتى پرداخت كرد كه حدود سه هزار نفر از كارگران در كارگاه ها تثبيت شدند و كارگاه هاى مذكور نيز به فعاليت خود ادامه دادند. در حال حاضر از محل اعتبارات بنگاه هاى زود بازده يارانه هايى به كارفرمايان پرداخت مى شود به طورى كه در سال جديد اگر كارفرمايى مقررى بگيرى را مجدداً مشغول به كار كند وام ۱۰ ميليون تومانى به وى از سوى بانك رفاه ارائه خواهد شد اما در بازپرداخت وام سازمان تأمين اجتماعى براساس نرخ سود بانكى در سال جديد كه ۱۲درصد است هشت درصد آن را به عنوان يارانه به بانك پرداخت خواهد كرد و كارفرما فقط ۴درصد آن را مى پردازد و براساس گزارش ارائه شده تاكنون ۱۰۴ ميلياردتومان از اواخر سال ۸۵ تا پايان ۸۶ از سوى كارگران به كارفرمايان مشمول اين طرح تسهيلات داده شده است.