|
گفت وگو با دكتر على شامى استاد دانشگاه بيروت
زنگ رقابت انتخاباتى در بيروت
|
|
|
[گفت وگو : حسين قنبرى]
از هم اكنون مى توان نشانه هاى رقابت فراگير جناح هاى لبنان براى انتخابات آينده را در فضاى بيروت حس كرد. به همان نسبت كه شمارى از شخصيت هاى متنفذ براى پيشبرد طرح آشتى ملى تلاش مى كنند، طيف ديگرى از نيروهاى سياسى اين كشور به يارگيرى از دسته هاى ناراضى روى آورده اند.اين دوگانگى در وضع سياسى لبنان را در اتفاقات چند روز اخير آشكار شد. وقتى كه با تلاش رهبران مقاومت و نيروهاى ملى لبنان دو پيمان مصالحه مهم ميان احزاب مسلمان شيعه و سنى از يك سو و گروه هاى مسيحى از سوى ديگر امضا شد. اما دراين ميان برخى گروه ها به پشتوانه حمايت بازيگران خارجى تلاش مى كنند تا دور منازعه قومى در قالب هاى ديگرى مثل قانون انتخابات ادامه يابد. در هر حال به نظر مى آيد كه لبنان اتفاقات مهمى را در اين شش ماه باقى مانده تا انتخابات شاهد خواهد بود. در گفت و گو با دكتر على شامى استاد تمدن اسلامى دانشگاه بيروت فضاى سياسى حال و آينده بيروت را به بحث گذاشتيم /
آقاى دكتر شامى به نظر مى آيد به رغم گذشت چهار ماه از توافقنامه صلح دوحه هنوز پروسه تفاهم جناح هاى سياسى لبنان با دشوارى هايى روبه رو است. در حال حاضر عمده ترين چالش نيروهاى سياسى لبنان پس از تشكيل دولت وحدت ملى چيست
از ابتدا هم گمان عمومى اين بود كه رسيدن به نقاط مشترك ميان احزاب مختلف امر سهل و ساده اى نيست. پس از اينكه دولت وحدت ملى لبنان به دنبال توافق دوحه تشكيل شد، تمامى تبليغات منفى گروه ها عليه همديگر با امضاى اين توافقنامه كنار گذاشته شد اما رقابت ميان گروه هاى سياسى به نظر مى رسد تا انتخابات پارلمانى سال ۲۰۰۹ تداوم يابد. با اين همه باز مى توان گفت كه مشكلات زيادى از لحاظ همگرايى ميان احزاب مختلف در مورد مسائل كلان وجود نداشته باشد و زمانى كه انتخابات پارلمانى برگزار شود دولت جديدى با توجه به توازن قوا ميان احزاب مختلف تشكيل خواهد شد كه اين دولت نوين مى تواند نقطه پايان كشمكش ها باشد.
اما قرائن حاكى از اين است كه بخشى از اختلافات ميان جناح ۱۴ مارس و جناح ۸مارس باقى مانده است. به طور مشخص اكنون دو جناح حول چه چيزى توافق كرده اند و در كدام موضوعات هنوز چالش دارند
از نقاط مشتركى كه جناح هاى ۱۴ و ۸ مارس پس از توافق دوحه به آن رسيدند يكى انتخاب رئيس جمهورى لبنان بود كه با توافق احزاب متعلق به دو جناح ،ميشل سليمان به رياست جمهورى لبنان انتخاب شد / نقطه مشترك ديگر به تشكيل دولت وحدت ملى برمى گردد كه با توافق هر دو جناح بر سر تقسيم وزارتخانه ها و همچنين اختصاص تعدادى از وزارتخانه ها به جناح متعلق به رئيس جمهورى اين فاز از مناقشات نيز سپرى شد / از سوى ديگر انتظار مى رود دو طيف ۱۴ مارسى ها و ۸ مارسى ها براى تغيير قانون انتخابات در اين كشور نيز به توافقاتى دست يابند.
اما در خصوص نقاط اختلاف بين دو جناح مى توان از چگونگى تصميم گيرى درباره جنگ يا صلح، به رسميت شناختن سلاح مقاومت، اصول سياست خارجى لبنان و بويژه نحوه رابطه با سوريه ياد كرد /
در يك ماه اخير دو پروژه آشتى ملى ـ مذهبى در صحنه لبنان به وقوع پيوست، توافق بين محافل شيعه و سنى ازيك سو و ميان گروه هاى مسيحى از سوى ديگر پذيرفته شده است يا همچنان موانعى در برابر اين پروژه وجود دارد
پايه اين مصالحه نيز در توافقنامه دوحه نهاده شد. توافقنامه صلح را شيعيان، سنى ها، دروزى ها و تمامى گروه هاى مسيحى لبنان امضا كردند. در رابطه با موانع موجود بر سر تحقق پروژه آشتى ملى، مسئله رابطه ائتلاف هاى سياسى با طرف هاى خارجى تعيين كننده است زيرا همانطور كه مى دانيد هنوز در لبنان دو گرايش مقابل هم وجود دارند گرايشى كه تمايل آشكار به غرب بويژه امريكا دارد و هنوز هم اميدوار است كه طرح هاى واشنگتن در خاورميانه پياده شود. از سوى ديگر گرايش فكرى ديگر با سلطه امريكا بر لبنان و خاورميانه مخالف است و نماينده اين گروه آنهايى هستند كه از مقاومت در فلسطين، لبنان و ساير نقاط جهان حمايت مى كنند. به اين صورت مرحله جديد مشكلات لبنان بازتاب كشاكش بازيگران خارجى بر سر آينده خاورميانه است.
در پروژه تفاهم گروه هاى مذهبى و سياسى بسيارى از افراد ۱۴ مارسى به اين پروژه پيوسته اند اما گروهى از مارونى ها به رهبرى سمير جعجع با اين امر مخالفت مى كنند، ريشه اين مخالفت ها چيست
گروهى كه به مخالفت با عملى شدن پروژه آشتى ملى برخاسته اند شامل افرادى است كه به اين گمان است كه اگر وارد اين پروژه آشتى شود نه تنها نفعى از آن نمى برد كه حتى ممكن است موقعيت آن به خطر افتد. البته وزن اين نيروها آن اندازه نيست و همين گروه مورد اشاره شما به اندازه كافى داراى شخصيت هاى قدرتمند در جامعه لبنان نيستند كه راه توافق ملى را سد كنند اما آنها از شگردهايى استفاده مى كنند كه بتوانند جايگاه قابل قبولى را براى خود دست و پا نمايند.
در اين سه چهار ماه چه تصويرى از عملكرد ميشل سليمان داريد بويژه در مأموريت مهمى كه درباره پروسه تفاهم ملى به او سپرده شده است
با اينكه چند ماه از آغاز دوره رياست جمهورى ميشل سليمان گذشته است اما باز هنوز بسيار زود است كه در اين باره اظهار نظر كنيم / وى تلاش كرده است كه نوعى انسجام را در درون دولت حفظ كند. از سوى ديگر سليمان تلاش هاى فراوانى براى حل مشكلات داخلى لبنان انجام داده است. كوشش وى براى برقرارى ارتباط با كشورهاى عربى بويژه سوريه و عربستان سعودى از ديگر اقدامات چشمگير وى در دوران رياست جمهورى چند ماهه اش مى باشد. از نكات قابل توجه در رفتار رئيس جمهور اين بوده كه او مى كوشد اختلافات و تناقضات موجود در رفتار كشورهاى عربى بر كاركرد دولت وى سايه نيفكند. بدون شك حل مشكلات امنيتى و دفاع از تهاجمات اسرائيل به لبنان از دستور كارهاى مهم رياست جمهورى ميشل سليمان خواهد بود.
سؤال مهمى كه درباره نقش آينده ميشل سليمان مطرح مى شود اين است كه آيا وى خواهد توانست لبنان را تا انتخابات آينده در رقابت موجود ميان ۱۴ مارسى ها و ۸ مارسى ها مديريت كند
در پاسخ به اين سؤال علاوه بر توانايى مديريتى ميشل سليمان نقش بازيگران خارجى در اين كشور را نيز بايد مد نظر قرار داد يعنى همان دولت هايى كه نقش مهمى در صحنه لبنان ايفا مى كنند. شواهدى كه از كاخ رياست جمهورى لبنان دريافت مى كنيم حاكى از اين است كه وى تمام تلاش خود را به كار گرفته تا انتخابات پارلمانى سال ۲۰۰۹ به شكل مسالمت آميز و عادلانه برگزار شود. اما اگر در اين حين اتفاقى رخ دهد و يا مشكل امنيتى ايجاد شود مسلم است كه بايد ريشه اين اتفاقات را در خارج از لبنان جست وجو كرد زيرا برخى از كشورهاى خارجى نگران به هم خوردن آرايش سياسى امروز در بيروت هستند و از اينكه پارلمان كنونى بيش از مدت زمان قانونى به كارش ادامه دهد نفع خواهند برد. آنها آشكارا به جناح اكثريت كنونى كمك مى كنند تا همچنان اكثريت پارلمانى خود را حفظ كنند اما بدون شك اين روند حتى براى جناح اكثريت نيز خطر بزرگى به شمار مى آيد و اعتقاد من اين است كه چنين پروژه اى نمى تواند با موفقيت توأم باشد.
آقاى شامى شما هم قبول داريد كه چالش مهم روزهاى آينده لبنان، اصلاح قانون انتخابات است
درست است كه اين مسئله مورد مناقشه است اما به نظر من در پارلمان آينده به قانون جديد انتخابات رأى داده خواهد شد. بر اساس توافق دوحه احزاب مختلف متعهد شده اند كه قانون انتخابات لبنان را به قانون انتخابات سال هزار و نهصد و شصت و در واقع به پنجاه سال قبل بازگردانند. بنابراين بحث اصلاح قانون انتخابات نيست بحث احياى قانون اصلى و فراگير دهه ۶۰ است.
ادامه دارد
|
