printlogo


کد خبر: 180209تاریخ: 1396/1/31 00:00

تهرانِ مردم 9


 خاستگاه نماد آزادی ایران
منطقه 9، بر جای مانده از مهرآبادِ قدیم

احمد مسجدجامعی

قرار گرفتن برج زیبای آزادی که بعد از انقلاب سال 57 توسط مردم از شهیاد به آزادی تغییر نام یافت، مهم‌ترین نماد منطقه 9 به شمار می‌آید. فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، یکی دیگر از مکان‌های بین‌المللی و شناخته شده ایران نیز در اراضی این منطقه واقع شده است.
بخش وسیعی از منطقه 9 در گذشته از اراضی روستای مهرآباد به حساب می‌آمد. این روستا یکی از 40 روستای مجموعه آبادی‌های بخش دهستان غار بود که در دهستان غربی قرار داشت. فرودگاه بین‌المللی مهرآباد نیز نام خود را از همین روستای مهرآباد به یادگار دارد. البته این روستا در ابتدا حسین آباد نام داشت و مالک آن معیرالممالک بود و بعد از آنکه این روستا را مهر عروس خود، دختر ناصرالدین شاه کرد، به مهرآباد شناخته شد. در دهه 30 و با مهاجرت خانواده‌های شهرستانی به این محدوده، اراضی مهرآباد تحت ساخت و ساز قرار گرفته و به یکی از محله‌های مهاجرنشین تهران تبدیل شد. این محله، یکی از محله‌های ریشه دار و با هویت جنوب غربی تهران به حساب می‌آید.
همچنین بخش شمال شرقی این منطقه که شامل محلاتی چون استادمعین، دکتر هشیار و دستغیب است، جزو زمین‌های روستای طرشت بود. سابقه طرشت به بیش از هزار سال پیش می‌رسد و در گذشته به درشت و دوریست معروف بود. این روستا شهرتی فراتر از روستای تهران داشت و محل سکونت خاندان دوریستی بود. این خاندان از عالمان روزگار خود بودند. شیخ عبدالله طرشتی، که در طرشت بقعه‌ای دارد، از همین خاندان به حساب می‌آید. روستای طرشت در محدوده منطقه 2 امروزی واقع شده بود، اما اراضی آن تا منطقه 9 و 10 امروزی نیز گسترش می‌یافت. اراضی جنوبی این روستا بیشتر زمین‌های کشت گندم و جو یا زمین‌های بایر بود و در دهه 30 و 40 به محله‌های منطقه 9 و 10 تبدیل شدند.
 محله امامزاده عبدالله و پادگان جی (امام حسن عسگری(ع)) این منطقه نیز بخشی از روستای جی بودند. روستای جی نیز از مجموعه روستاهای دهستان غار به حساب می‌آمد. نام جی در منابع مکتوب 90 سال پیش نیز به چشم می‌خورد و به دو بخش جی علیا و جی سفلی تقسیم می‌شد. جی علیا، در محدوده منطقه 9 و 10 و جی سفلی در محدوده منطقه 17 واقع شده بود.  شکل‌گیری تمام محلات منطقه 9 به دهه 30 و بعد از آن بازمی‌گردد. بعد از کودتای 28 مرداد و شرایط بد اقتصادی، مهاجرت به تهران افزایش یافت و در دهه 40 و بعد از اجرای قانون اصلاحات ارضی و همچنین شکل‌گیری کارخانه‌های صنعتی فراوان در اطراف تهران، بخصوص در غرب آن و اطراف جاده قدیم و جاده مخصوص کرج، بشدت گسترش یافت. تمامی این مهاجران به دنبال سرپناهی برای خود بودند، بنابراین مالکان زمین‌های روستاهای اطراف تهران، زمین‌ها را قطعه‌بندی کردند و به مهاجران فروختند. به این ترتیب پایه بسیاری از محلات شهر تهران شکل گرفت. در منطقه 9 نیز محله مهرآباد نخستین محله‌ای بود که ساخته شد. در نقشه سال 1337، نخستین خیابان‌ها و کوچه‌های ساخته شده به چشم می‌خورد. امروزه بخش وسیعی از این منطقه را محدوده فرودگاه بین‌المللی مهرآباد و ساختمان‌ها و ادارات مربوط به آن به خود اختصاص داده است. همچنین پادگان جی و دانشگاه علوم و فنون شهید ستاری نیز بخش‌های دیگری از زمین‌های منطقه را به خود اختصاص داده‌اند. بخش غربی منطقه نیز در اختیار کارخانجات و کارگاه‌های صنعتی است. خیابان‌های فتح یکم تا فتح بیست ونهم پر است از کارگاه‌های کوچک و بزرگ صنعتی که از دهه 40 شکل گرفته‌اند. این خیابان‌های فتح بین صنعتگران تهرانی شهره است و بسیاری از خدمات بخش صنعت در این محدوده انجام می‌گیرد. وجود این مراکز و اداره جات در این منطقه سبب شده تا در مقایسه با وسعت بالای آن، محله‌های کمتری در آن وجود داشته باشد. محله‌های این منطقه همگی در بخش غربی و جنوب غربی منطقه قرار گرفته‌اند. نخستین کارخانه شیر پاستوریزه در ایران نیز در اراضی این منطقه و در دهه 30 ساخته شد. شیر مورد نیاز این کارخانه در ابتدا از گاوداری‌های مناطق و روستاهای اطراف تهران تأمین می‌شد. مهم‌ترین بزرگراه موجود این منطقه، بزرگراه فتح یا همان جاده قدیم کرج است. این جاده در گذشته بخشی از جاده‌ای بود که از دروازه قزوین تهران در محدوده میدان قزوین آغاز می‌شد و بعد از گذشتن از خیابان قزوین امروزی، در مسیر همین بزرگراه تا کرج و بعد به قزوین و دیگر شهرهای شمال غربی ایران ادامه می‌یافت.
در مجموع 90 بازدیدی که در طول این چهارسال از مناطق مختلف صورت گرفت، در شانزده برنامه، بازدیدهای مختلفی از منطقه صورت گرفت.
در این دو برنامه، از 14 نقطه منطقه 9 بازدید به عمل آمد و با تعدادی از افراد حاضر در این منطقه، پیرامون شهر و منطقه صحبت کرده، نقطه نظرات آنها را راجع به مسائل مورد بحث شنیدم و در مجموعه شورا و گروه‌های کارشناسی مختلف شورا، آنها را مطرح کردم. از نقاط مورد بازدید در این منطقه می‌توانم به مجموعه برج آزادی، سازمان هواشناسی کشور، کارخانه تولید نوشابه ساسان سابق، دیدار با معتادان (در حال ترک)، منزل امیر سرتیپ شهید حسن سرگل، آستان مقدس امامزاده عبدالله و خانه معلم اشاره کنم.
 


Page Generated in 0/0094 sec